შერეული ქორწინების შესახებ

მართლმადიდებელთან მწვალებლის ქორწინების და შერეული ქორწინების შესახებ მეექვსე მსოფლიო კრების (ტრულის) კანონი 72 და მისი განმარტება

ქორწილი კანას გალილეაში

კანონის პირველი ნაწილი:

“არ შეეფერება მართლმადიდებელ მამკაცს მწვალებელი დედაკაცის ცოლად შერთვა; არც – მართლმადიდებელ დედაკაცს მწვალებელ მამკაცთან შეუღლება. თუკი ასეთ ქმედებას ვინმე ჩაიდენს, ქორწინება უკანონოდ უნდა ჩაითვალოს და უსჯულო თანაცხოვრება დაირღვეს, რადგან არაჯეროვანია შეუერთებელთა შეერთება, არც ცხვართან მგლის შერწყმა და ქრისტეს სხეულთან არ არის ცოდვილი წილნაყარი. ვინც ჩვენს განჩინებას დაარღვევს, უზიარებლობით დაისაჯოს;”

კანონი განაჩინებს რომ მწვალებელთან ქორწინების კავშირი უნდა დაირღვეს, რადგან:

“და უკუეთუ დაგაბრკოლებდეს ჴელი შენი, მოიკუეთე იგი: უმჯობეს არს შენდა უჴელოჲსაჲ შესლვად ცხორებასა, ვიდრე ორთა ჴელთა სხმასა და შესლვად გეჰენიასა, ცეცხლსა მას უშრეტსა.

სადა-იგი მატლი მათი არა მოაკლდების, და ცეცხლი არა დაშრტების.

და უკუეთუ ფერჴი შენი დაგაბრკოლებდეს შენ, მოიკუეთე იგი: უმჯობეს არს შენდა მკელობელისაჲ შესლვად ცხორებასა, ვიდრე ორითა ფერჴითა შთაგდებად გეჰენიასა, ცეცხლსა მას უშრეტსა,

სადა-იგი მატლი მათი არა დაესრულების, და ცეცხლი არა დაშრტების.

და უკუეთუ თუალი შენი გაცთუნებდეს შენ, აღმოიღე იგი: უმჯობეს არს შენდა ერთითა თუალითა შესლვად სასუფეველსა ღმრთისასა, ვიდრე ორითა თუალითა შთაგდებად გეჰენიასა ცეცხლისა უშრეტისასა.

სადა-იგი მატლი მათი არა დაესრულების, და ცეცხლი არა დაშრტების”.

ნეტარი თეოფილაქტე ბულგარელი ასე განმარტავს უფლის ამ მოძღვრებას:

“გამოთქვამს რა ამგვარ მუქარას მაცდუნებელთა წინააღმდეგ, რომ უმჯობესია მათთვის ზღვაში იქმნან შტაგდებულნი, უფალი მოძღვრავს ახლა მათ ვინც ცდუნდება, მოერიდონ ადამიანებს, რომლებიც მზად არიან აცდუნონ და გადაიყვანონ ისინი ჭეშმარიტი გზიდან. უკუეთუ მაცდუნებელი და შენი ცხონების გზაზე დამაბრკოლებელი შენი შინაურთაგანი, ან ხორციელ ახლობელთაგანი იქნება – მოიკვეთე იგი, ანუ უარყავი მისადმი სიყვარული და მეგობრობა”. (ნეტარი თეოფილაქტე ბულგარელი მარკოზის სახარების განმარტება; თ. 9, მ. 43-50)

ასე რომ მეუღლეებს მითუმეტეს შეეფერება ეს სწავლება, რადგან ისინი ერთ სულ და ერთ ხორც უნდა იყვნენ.

კანონის მეორე ნაწილი:

“ხოლო თუ ისეთი პირები, რომლებიც ურწმუნოებაში იყვნენ, მართლმადიდებელთა სამწყსოს არ მიეკუთვნებოდნენ და ერთმანეთზე კანონიერად იქორწინეს, მაგრამ შემდეგ ერთ-ერთმა მათგანმა კეთილი არჩევანი გააკეთა და ჭეშმარიტების ნათელს მიეახლა (მოინათლა), მეორე კი ცდომილების საკრველში დარჩა, რადგან არ ისურვა საღვთო შარავანდედისაკენ მიხედვა და მაინც ურწმუნო მეუღლეს მორწმუნე მეუღლესთან ცხოვრება სურს, მაშინ გათვალისწინებულ იქნეს საღვთო მოციქულის სიტყვა: “განწმიდნების ქმარი იგი ურწმუნოჲ ცოლისა მისგან მორწმუნისა და განწმინდების ცოლი იგი ურწმუნოჲ ქმრისა მისგან მორწმუნისა” (I კორ. 7.14) და ნუ განეშორებიან ერთმანეთს. (IV მსოფლ. 14; ლაოდ. 10,31; კართ. 21)”.

კანონისტის ეპისკოპოს ნიკოდიმოსის (მილაში) განმარტება კანონის პირველი ნაწილის შესახებ:

“ეს კანონი უკრძალავს ქრისტიანებს ერეტიკოსებთან ქორწინებას, თუ ასეთი ქორწინება უკვე იყო შემდგარი, ანუ თუ ქრისტიანი მამაკაცი დაქორწინდა ერეტიკოს დედაკაცზე, ან პირიქით, ასეთი ქორწინება უკანონოდ ითვლებოდა და ირღვეოდა, რადგან ეს იგივე იქნებოდა რაც „ცხვართან მგლის შეუღლება და ქრისტეს ნაწილთან ცოდვილის წილხვედრობა. ეს ნათლად და ადვილად გასაგებადაა ნათქვამი. ამ განწესების ურჩნი ეკლესიასთან ერთობიდან განყენებას ექვემდებარებიან”.

კანონის მეორე ნაწილის განმარტება:

“თუმცა დასძენს კანონი, თუ ორნი მართლმადიდებლური ეკლესიის წიაღში შესვლამდე, ქორწინების კავშირით შეუღლდნენ სამოქალაქო კანონის დაცვით და ერთი მათგანი მართლმადიდებელ რწმენაში მოექცა, მეორე კი იგივე არამართლმადიდებლური აღმსარებლობის რწმენაში დარჩება და მაინც მოისურვებს შემდგომში ერთმანეთთან ქორწინებაში ყოფნას, ასეთ შემთხვევაში კანონი მათ ერთად ცხოვრების ნებას რთავს, და მაშასადამე, ქორწინებას ძალაში ტოვებს;

აქ კანონი ეყრდნობა კორინთელთა მიმართ პავლე მოციქულის 1 ეპისტოლეს. უშვებს რა ამას, კანონი ამით გარკვეულ გარემოებებში უშვებს ე.წ. შერეული ქორწინებების შესაძლებობასაც.

მართლმადიდებელ ეკლესიაში შერეული ქორწინებების ასეთი შესაძლებლობა, სხვა სიტყვებით: მართლმადიდებელ ეკლესიის მიერ შერეული ქორწინების დაშვება, ეფუძნება წმინდა პავლე მოციქულის სწავლებას.

ქრისტიანული ეკლესიის დასაბამში, როცა წარმართები და იუდევლები ქრისტიანულ რწმენას იღებდნენ, იყო შემთხვვები, როცა ერთი მეუღლეთაგანი იღებდა ქრისტიანულ რწმენას (ინათლებოდა), მეორე – არა, და რჩებოდა ძველ რწმენაში (მოუნათლავი).

კითხვაზე: უნდა მოხდეს ასეთ შემთხვევაში ქორწინების დარღვევა თუ მისი ძალაში დატოვება, პავლე მოციქული კორინთელებს ასეთ პასუხს აძლევს:

„ხოლო სხვათა მათ ვეტყვი მე, არა უფალი: უკეთუ ძმასა ვინმეს ესვას ცოლი ურწმუნოი და მას ჯერ-უჩნდეს ყოფაი მის თანა, ნუ დაუტეობნ ცოლსა მას. და დედაკაცსა თუ ესვას ცოლი ურწმუნოი და მას ჯერ-უჩნდეს ყოფაი მის თანა, ნუ დაუტევებენ ქმარსა მას.

რამეთუ განიწმინდების ქმარი იგი ურწმუნოის ცოლისა მისგან მორწმუნისა და განიწმინდების ცოლი იგი ურწმუნოი ქმარისა მისგან მორწმუნისა, უკეთუ არა, შვილნიმცა თქვენნი არა-წმინდა იყვნეს, ხოლო აწ წმინდა არიან.

ხოლო უკეთუ ურწმუნოი განეყენებოდის, განეყვნენ; არა დამონებულ არს ძმაი იგი გინა დაი იგი ესე ვითართა მათ, რამეთუ მშვიდობასა გვწოდნა ჩვენ ღმერთმან, რამეთუ რაი იცი, დედაკაცო, აცხოვნო თუ ქმარი შენი? ანუ შენ რაი იცი მამაკაცო, აცხოვნო თუ ცოლი შენი“ (1 კორ. 7, 12-16).

როგორც სჩანს, მოციქული უშვებს, რომ მართლმადიდებელ ეკლესიაში შეიძლება შეწყნარება შერეული ქორწინებისა. თუმცა სწორი შემეცნებისთვის, მხედველობაში უნდა ვიქონიოთ, რომ მოციქული ტოვებს სხავდასხვა რწმენის მეუღლეებს ქორწინებაში და ამით აღიარებს, რა თქმა უნდა მათი ქორწინების კანონიერ ძალას, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა ეს სურს და ამაზე თანახმაა ის მეუღლე, რომელიც არ არის მართლმადიდებლური სარწმუნოების აღმსარებელი.

არსებული ქორწინების კანონიერება იმიტომაა აღიარებული, რომ ის მანამ იყო შემდგარი სამოქალაქო ქორწინებით, სანამ რომელიმე მეუღლეთაგანი მართლმადიდებლურ რწმენას მიიღებდა (მოინათლებოდა), ხოლო მართლმადიდებელ ეკლესიას არ შეუძლია, თავისი სულიდან გამომდინარე, დაარღვიოს ქორწინების კავშირი, იძალადოს ადამიანის გრძნობებზე და მათ თავისუფლებაზე ზნეობის ჩარჩოში, რამეთუ თვით მოციქული ამბობს …”მშვიდობასა გვწოდნა ღმერთმან” (1 კორ. 7, 16).

ამასთან მოციქული თავის პასუხში მოითხოვს, რომ სხვადასხვა რწმენის მეუღლეების საქორწინო ცხოვრებაში გაბატონებული ყოფილიყო მართლმადიდებლური რწმენა, ე.ი მართლმადიდებელმა მეუღლემ არა მარტო სრული თავისუფლებით უნდა ისარგებლოს თავის რწმენის აღმსარებლობაში და კეთილი საქმეების აღსრულებაში ქრისტეს სწავლებისამებრ, არამედ ზნეობრივი გავლენაც იქონიოს მთელ თავის ოჯახურ ცხოვრებაზე, რამეთუ ამით, მოციქულთა სიტყვებით „განიწმინდების“ ეს შერეული ქორწინება, და ქმარი რომელიც არ არის ჭეშმარიტი რწმენის აღმსარებელი (მოუნათლავია), ცოლით განიწმინდება, რომელიც ჭეშმარიტი რწმენის აღმსარებელია; ცოლი კი რომელიც არ არის ჭეშმარიტი რწმენის აღმსარებელი (მოუნათლულია), განიწმინდება ქმრით, რომელიც ჭეშმარიტი რწმენის აღმსარებელია;

„უკეთუ არა, – დასძენს მოციქული, – შვილნიცა თქვენნი არა-წმინდა იყვნეს“ (იხ. 1 კორ. 7, 14) როგორც ნაყოფი მხოლოდ ხორციელად გაუწმინდავი კავშირისა; ხოლო ახლა, ქრისტეს რწმენის გავლენით, რაც ყველაფერს წმენდს, ისინი – „წმინდა არიან“.

აქედან გამომდინარეობს აუცილებელი პირობა შერეული ქორწინების ნებართვისა, რომ ამ ქორწინებიდან გაჩენილი შვილები ნებისმიერ შემთხვევაში მართლმადიდებლური რწმენით უნდა იზრდებოდნენ.

დასასრულ მოციქული ამთავრებს, მეუღლეთაგან ერთ-ერთს, ვინც მართლმადიდებლური რწმენის აღმსარებელი არ არის, დაუბრკოლებლად შეუძლია გაეყაროს, თუ არ სურს ქორწინებაში დარჩენა მეუღლესთან, რომელიც თავის მხრივ მართლმადიდებლობაში მოექცა. ასე რომ, ასეთ შემთხვევაში ამ უკანასკნელს ახალი ქორწინების ნება ეძლევა მართლმადიდებელ პირთან.

აქედან ჩანს, რომ თუ პავლე მოციქული უშვებს შერეული ქორწინების შესაძლებლობას, მას მხედველობაში აქვს მხოლოდ ისეთი ქორწინებები, რომელიც შემდგარია ქრისტეს ეკლესიის გარეთ სამოქალაქო ქორწინებით იმ პირთა შორის, რომლებიც არ აღიარებენ ქრისტეს რწმენას, და შერეულ ქორწინებაში რჩებიან მხოლოდ იმიტომ, რომ ერთმა მეუღლემ ქრისტე იწამა (მოინათლა).”

კანონის დასკვნითი განმარტება:

“რომელიმე სხვა შერეულ ქორწინებაზე, სახელდობრ, ისეთზე, რომ ერთ რომელიმე მართლმადიდებელ პირს შეეძლოს ქორწინებრივი კავშირის დამყარება პირთან, რომელიც არ აღიარებს მართლმადიდებლური ეკლესიის რწმენას, პავლე მოციქული არ ამბობს.

ხოლო ის რომ პავლე მოციქული ასეთ ქორწინებებს თავისთავად აკრძალულად თვლის, მოწმობს თვით ეკლესია, რომელიც უძველესი დროიდან გმობდა ასეთ ქორწინებებს და მათ უკანონოდ მიიჩნევდა. თუ შემთხვევით ასეთი ქორწინებები დგებოდა.

საეკლესიო კანონმდებლობა კი დაწყებული IV საუკუნიდან, მკაცრად უკრძალავდა მართლმადიდებლებს ქორწინებით კავშირებს არა მხოლოდ წარმართებთან და იუდეველებთან, არამედ მწვლებლებთანც*

პირველი კანონიკური განწესება, მწვალებლებთან ქორწინების აკრძალვის თაობაზე, ლაოდეკიის 343 წლის კრებამ გამოსცა (31-კანონი; შედრ. ლაოდეკიის 10 და კარტაგნის 21).

ტრულის 72 კანონი ამასთან დაკავშირებით ძველ პრაქტიკას და მწვალებლებთან ქორწინების აკრძალვის თაობაზე მასთან დაკავშირებულ კანონიკურ განწესებას ამტკიცებს – მართლმადიდებლებისთვის სასჯელის მუქარით.

გამონაკლისს უშვებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, რომელთა შესახებაც პავლე მოციქული დასახელებულ ადგილზე საუბრობს. (ურწმუნო მეუღლეთაგან ერთი მოინათლა და აღიარა ქრისტე და მეორემ ჯერ არა).

ტრულის ამ (72) და სხვა პარარელური კანონების საფუძველზე, მართლმადიდებელი ეკლესიის კანონიკური სწავლება შერეული ქორწინების თაობაზე, შემდეგში მდგომარეობს.

1) მართლმადიდებელ ქრიტიანებს მკაცრად ეკრძალებათ შერეული ქორწინებებში ყოფნა უცხო რწმენის პირებთან, კერძოდ, წარმართებთან, იუდეველებთან, მწვალებლებთან;

2) შერეული ქორწინება დასასშვებია მხოლოდ იმ ფორმით, როცა არამართლმადიდებლურ უკვე შემდგარ ქორწინებაში, ანუ არაქრისტიანულ ან მწვალებლურ რელიგიურ თემში, ერთერთი მეუღლე მიიღებს მართლმადიდებლურ რწმენას (მოინათლება) და ამასთან, როცა უცხო რწმენის მეუღლე გამოავლენს სურვილს დარჩეს ქორწინებაში მეუღლესთან, რომელიც მართლმადიდებელი გახდა,

3) ასეთ შერეულ ქორწინებაში გაჩენილი შვილები ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა მოინთლონ და აღიზარდონ ქრისტიანული, მართლმადიდებლური სარწმუნოების სესაბამისად.

4) თუ უცხო რწმენის მეუღლე არ მოისურვებს ქორწინებაში დარჩეს ქრისტიანობაში მოქცეულ პირთან, მაშინ ქორწინება ირღვევა და მართლმადიდებელ მეუღლეს უფლება ეძლევა ახალი ქორწინებისა მართლმადიდებელ პირთან.

5) დაშვებულია მართლმადიდებელი პირისათვის დაქორწინება არამართლმადიდიდებელ პირთან, თუ ეს უკანასკნელი აღუთქვამს მართლმადიდებლური რწმენის მიღებას და ამ დანაპირებს მაშინვე შეასრულებს.

ეს არის მართლმადიდებელი ეკლესიის კანონიკური ძალის შემცველი სწავლება ამ საკითხზე და ასეთივე ძალის უნდა დარჩეს იგი მთელი მისი ისტორიის მანძილზე”.

დავაკვირდეთ კანონის პირველი ნაწილი მწვალებლებთან ქორწინებაზე გვასწავლის, და უკვე არსებული ქორწინების დარღვევსაც მოითხოვს. მეორე ნაწილი კი სამოქალაქო ქორწინებიდან ურწმუნო მოუნათლავ წყვილთა ანუ ერთერთი მეუღლის მოქცევიდან მართლმადიდებლობაში …ქორწინებულთა შესახებ.

კანონის პირველი ნაწილი რომ კარგად გასაგები იყოს უნდა განვმარტოთ თუ რა არის მწვალებლობა, ამასთან დაკავშირებით მოვუხმოთ წმინდა თეოფანე დაყუდებულის განმარტებას მწვალებლობის შესახებ:

“მწვალებლობა არის რაიმეს განსჯა საკუთარი გონებით, იმასთან შეუთანხმებლად, რაც უფალმა გადმოსცა ეკლესიას ამ საკითხის შესახებ. არიოზმა დაიწყო უფლის შესახებ თავისებურად განსჯა და წვალებაში ჩავარდა, რადგან არ აღიარებდა უფლის ერთარსებობას მამა ღმერთთან და სულიწმიდასთან.

ლუთერმა თავისებურად დაიწყო ქრისტიანული სწავლების სისტემის შედგენა და რამდენი სიცრუე გამოიგონა? ასევეა პაპი, ასევეა ყველა ახალი გზააბნეული სწავლებები. როდესაც იბადება კითხვა, მის გადაწყვეტას ქრისტიანი თავის თავში და საკუთარ გონებაში კი არ უნდა ეძიებდეს, არამედ ყველასათვის საერთო აღმსარებლობაში.

იმას როდი ვამბობ, თითქოს თვითონ არც განსჯა შეეძლოს და არც თავისი აზრი გააჩნდეს, იგი მას შეიძლება სხვაზე ადრე დაებადოს; მაგრამ საქმე ისაა, რომ ქრისტიანი ამ მოსაზრებებს არავითარ მნიშვნელობას არ მიანიჭებს, ვიდრე საერთო მოძღვრებით არ შეამოწმებს.

თუკი მისი აზრები ამ მოძღვრებას ეთანხმებიან, დაიტოვებს მათ, და თუ არ ეთანხმებიან – განაგდებს. ამაშია მისი სიმშვიდე; იგი დგას ამ საერთო მოძღვრებაზე, როგორც მტკიცე კლდეზე, რადგან მისი მეშვეობით ადის ღმერთთან, ჭეშმარიტების წყაროსთან.

“და სიმონსაცა თვით ჰრწმენავე და ნათელ-იღო, და იყო დადგრომილ ფილიპეს თანა” (საქმე 8.13). ირწმუნა და ნათელ-იღო კიდეც, მაგრამ მისგან არაფერი გამოვიდა.

უნდა ვიფიქროთ, რომ მისი რწმენის წყობაში იყო რაღაც ურიგო. გულწრფელი სარწმუნოება საკუთარი გონების უარყოფაა. უნდა გაშიშვლდეს გონება და სუფთა დაფასავით დახვდეს რწმენას, რომ მან გამოსახოს თავი ამ დაფაზე ისეთი, როგორიც არის, ყოველგვარი უცხო გამოთქმებისა და სწავლებების გარეშე.

როდესაც გონებაში რჩება საკუთარი წარმოდგენები სარწმუნოებაზე, მაშინ მასში წარმოდგენათა შენარევი აღმოჩნდება; ცნობიერება დაიბნევა, რადგან რწმენის მოქმედებაში საკუთარი გონების ცრუ სიბრძნესაც შეხვდება.

ასეთი იყო სიმონი – სახე და ხატი ყველა მწვალებლისა. ასეთნი არიან ყველანი, ვინც უწინ და დღესაც ბედავს საკუთარი აზრებით სარწმუნოების სამფლობელოში შესვლას.

ისინი იბნევიან სარწმუნოებაში და მათგან არაფერი გამოდის გარდა ზიანისა თავისთვის, თუ ჩუმად არიან, და სხვებისთვის, თუ მათში არ ჩერდება ეს არეულობა, არამედ გარეთ გამოხეთქავს დამოძღვრის წყურვილით. მათგან ყოველთვის გამოდიან ადამიანები, რომლებიც იტანჯებიან საშინელი თავდაჯერებულობით საკუთარ შეუცდომლობაში და აქვთ ჭირვეული სურვილი, რომ ყველა თავისნაირი გახადონ. (წმ. თეოფანე დაყუდებული)
—————–
*ვინ ითვლება მწვალებლებად ანუ ერეტიკოსებად: ძველი ერეტიკოსების შესახებ იხ. ბლასტრის სინტაგმა, A, 2 (Аф Синтю VI, 57- 75).

ამჟამად არსებობს მრავალი ქრისტიანული რწმენის აღმსარებლობა, რომლებიც მართლმადიდებელ ეკლესიას გამოეყვნენ. ისინი გაჩნდნენ დასავლეთში ძირითადად VI საუკუნიდან და ყოველ მათგანს სარწმუნოების შესახებ თავისი განსაკუთრებული სწავლება აქვს. ყველა ეს სარწმუნოება გამოიყო მწვალებლური რომაულ-კათოლიკური ეკლესიიდან შუალედურად ან უშუალოდ.

მათგან უმთავრესია: ლუთერანული (მცირე სექტების დიდი რიცხვით) და რეფორმატორული (ასევე მრავალი სექტებით).

ეს ორი ცრუ სარწმუნოება, სექტებითურთ, მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ მიჩნეული და გამოცხადებულია მწვალებლობად. ამის შესახებ იხ. იერუსალიმის კრება 1672 წ., ასევე აღმოსავლელ პატრიარქთა 1723 წლის ეპისტოლეს მე-2 წევრი. და ბოლოს, ერესთა-ერესად წოდებული “ეკუმენიზმი” და ურყევი ჯიუტი ეკუმენისტი მწვალებლები.

ცხადია, მართლმადიდებელთა ქორწინებაში ყოფნა ამ სექტებთან და სხვა მწვალებლებთან სრულფასოვნად ეხება ტრულის წინამდებარე (72) კანონის პირველ ნაწილს.

“კანონის ძირითადი ტექსტი მოხმობილია კანონისტის ეპისკოპოს ნიკოდიმის (მილაში) განმარტებისაგან”

(წერილი მოამზადა ვებ-საით “დიდგორის” რედაქციამ – http://www.didgori.wordpress.com)

ქრისტე აღსდგა! ჭეშმარიტად აღსდგა!

ქრისტე აღსდგა! ჭეშმარიტად აღსდგა!

(სახარების განმარტება)

qrite_agsdga

“და როცა გავიდა შაბათი, მარიამ მაგდალელმა, მარიამ იაკობისამ და სალომემ იყიდეს ნელსაცხებელი, რათა მისულიყვნენ და ეცხოთ მისთვის. კვირის პირველ დღეს, დილაადრიან, მზის ამოსვლისას მივიდნენ სამარხთან.

და ერთმანეთს ეუბნებოდნენ: ვინ გადმოგვიგორებს ლოდს სამარხის კარიდანო?

მაგრამ დაინახეს, რომ ლოდი გადაგორებულია, ხოლო ის ძალიან დიდი იყო.

შევიდნენ სამარხში და იხილეს მარჯვნივ მჯდომარე ჭაბუკი, თეთრი სამოსით მოსილი, და შეკრთნენ.

ხოლო მან უთხრა: ნუ შეკრთებით! თქვენ ეძებთ ჯვარცმულ იესო ნაზარეველს; აღსდგა, აქ აღარ არის; აი, ამ ადგილას ესვენა იგი.

მაშ, წადით, უთხარით მის მოწაფეებს და პეტრეს: წინ წაგიძღვებათ გალილეისკენ, და იქ იხილავთ, როგორც გაუწყათ თქვენ.

გამოვიდნენ და სირბილით გაშორდნენ საფლავს; ცახცახს და ძრწოლას მოეცვა ისინი, და არავისთვის არა უთქვამთ რა, რადგან ეშინოდათ”. (თ. 16, მ. 1-8)

განმარტება: არაფერ დიდებულსა და იესოს ღმრთაებრიობის შესაფერისს არ ზრახავენ ქალები, როდესაც სხედან სამარხთან და ყიდულობენ ნელსაცხებელს იმისთვის, რომ იუდაური ჩვეულების მიხედვით, სცხონ, რამეთუ იგი კეთილსურნელოვანი იყოს და არ გამოსცემდეს უსიამოვნო სუნს ხრწნისაგან, არამედ ნელსაცხებელის ძალით, რომელიც აშრობდა და ისრუტავდა სხეულის სინოტოვეს, უვნებლად შეინახოს. აი რას განიზრახავდნენ ქალები.

ადგნენ რა „კვირის პირველ დღეს ძალიან ადრე“ სამარხთან მისულები ფიქრობდნენ: ვინ გადაგვიგორებს ლოდს? თუმცა ქალებს ეს არ შეუნიშნავთ.

ასევე მათეც ამბობს, რომ ანგელოზმა გადააგორა ლოდი მას შემდეგ, რაც ქალები მივიდნენ. მაგრამ მარკოზი გაჩუმდა ამის შესახებ, რადგანაც მათემ უკვე თქვა, ვინ გადააგორა ლოდი. თუკი მათე ამბობს, რომ ანგელოზი ლოდზე იჯდა, ხოლო მარკოზი, რომ ქალებმა სამარხში შესვლის შემდეგ იხილეს იგი შიგნით მჯდომარე, ამან არ უნდა შეგვაცბუნოს.

ვინაიდან მათ შეეძლოთ ეხილათ ანგელოზი გარეთაც, ლოდზე მჯდომარე, როგორც მათესთანაა ნათქვამი, შეეძლოთ ეხილათ იგი აგრეთვე სამარხის შიგნითაც, როგორც მათზე უწინ შესული იქ.

თუმცა, ზოგიერთები ამბობენ, რომ მათესთან ერთნი, ხოლო მარკოზთან მეორე ქალები არიან მოხსნებულნი, მაგდელინელი კი ყველას თანამგზავრი იყო, როგორც ყველაზე უფრო გულმოდგინე და მოშურნე.

ანგელოზმა, რომელიც ქალებს გამოეცხადა, უთხრა: „ნუ განა კრთებით“. დასაწყისში ის ათავისუფელებს მათ შიშისაგან, ხოლო შემდეგ ახარებს აღდგომას.

იგი უწოდებს იესო ქრისტეს „ჯვარცმულს“, რადგანაც არ რცხვენია ჯვრისა, რომელიც არის კაცობრიობის ხსნა და ყოველგვარ სათნოებათ საფუძველი.

იგი „აღდგა“. საიდან ჩანს ეს? იქიდან, რომ იგი „არა არს აქა“ და გსურთ დარწმუნდეთ? „აჰა ადგილი, სადა დადვეს იგი“. იმიტომაც გადააგორა ლოდი, რომ ეჩვენებინა ეს ადგილი.

„არამედ წარვედით და უთხარით მოწაფეთა მისთა და პეტრეს“. პეტრეს გამოყოფს მოწაფეებისგან ან როგორც უპირატესს, მოიხსენებს რა მას მათგან გამორჩეულად, ან აი რატომ: რამდენადაც პეტრემ უარყო, ქალებს რომ ეთქვათ, ნაბრძანები ჰქონდათ ეცნობებინათ მხოლოდ მოწაფეებისთვის, იგი იტყოდა: მე უარვყავი, შესაბამისად აღარც მისი მოწაფე ვარ, ამიტომაც უფალმა უარმყო მე და განმირისხდა.

ამიტომაც დაუმატა ანგელოზმა: „და პეტრეს“, რათა გაურკვევლობას არ მოეცვა პეტრე იმის გამო, რომ იგი სიტყვის ღირსიც კი არაა, როგორც უარმყოფელი და ამიტომ უკვე არც იმის ღირსია, რომ მოწაფეთა რიცხვში ერიოს.

ხოლო აგზავნის „გალილეაში“, რათა განაშოროს ღელვასა და იმ დიდ შიშს, რომლსაც იუდეველთა მიმართ განიცდიდნენ.

მაშინ დედები „შეძრწუნებულ იყვნეს და დაკვირვებულ“, ანუ ისინი შეძრულნი იყვნენ როგორც ანგელოსის ხილვით, ისე აღდგომის შიშით და „არარაი ვის უთხრეს, რამეთუ ეშინოდა“.

მათ ან იუდეველბის ეშინოდათ, ან ხილვისგან იმდენად იყვნენ შეპყრობილნი შიშით, რომ თითქოსდა გონება დაკარგეს.

ამიტომაც არავის არაფერი უთხრეს, დაივიწყეს რა ყველაფერი, რაც გაიგონეს.

“ხოლო კვირის პირველ დღეს დილაადრიანად აღმდგარი იესო პირველად ეჩვენა მარიამ მაგდალელს, რომლისგანაც გაეძევებინა შვიდი ეშმაკი.

ისიც წავიდა და აუწყა მასთან მყოფთ, რომელნიც ტიროდნენ და მოთქვამდნენ.

მათ კი, თუმცა გაიგეს, რთმ ცოცხალია და მან იხილა იგი, არ ირწმუნეს.

ამის შემდეგ სხვა სახით ეჩვენა ორ მათგანს, სოფელში რომ მიდიოდნენ.

ხოლო ისინი დაბრუნდნენ და აუწყეს დანარჩენთ; მაგრამ არც მათ ერწმუნენ.

დაბოლოს, ეჩვენა თვით ინახად მსხდომ თერთმეტს, და დაჰგმო მათი ურწმუნოება და გულქვაობა, რადგან არ ერწმუნენ არავის, ვინც აღმდგარი იხილა იგი”. (თ. 16, მ. 9-14)

განმარტება: „ხოლო აღ-რაი დგა“ – აქ გაჩერდი, შემდეგ წაიკითხე: „განთიად, პირველსა მას შაბათსა, ეჩუენა პირველად მარიამს მაგდალინელსა“. ვინაიდან განთიადისას კი არ აღდგა ) ვინ ნახა როდის აღდგა ის? – არამედ განთიადისას ეჩვენა, კვირა დღეს (რამეთუ ეს არის პირველი დღე შაბათისა, ანუ შვიდეულისა).

მარიამ მაგდალინელსა, რომლისაგან განსრულ იყვნეს შვიდნი ეშმაკნი“, ანუ მრავალნი (რამეთუ წმიდა წერილი იყენებს ზოგჯერ რიცხვს „შვიდს“ სიმრავლის აზრით), ანდა შვიდი ეშმაკი, რომელსაც შიშის არმქონე, ანუ სული არაღმრთისმოშიშებისა, სული უგუნურებისა, სული უმეცრებისა, სული სიცრუისა და სხვა; რომელიც სხვა სახით ეჩვენა ორ მათგანს სვლისას, როცა სოფელში მიდიოდნენ“.

ამ ორზე ლუკაც საუბრობს (24; 13-35). და ისინი მოვიდნენ და სხვებს შეატყობინეს, მაგრამ არც იმათ დაუჯერეს“.

მაშ როგორღა ამბობს ლუკა, რომ ისინი „დაბრუნდნენ იერუსალიმს, მონახეს შეკრებულნი თერთმეტნი და მათთან მყოფნი, რომელნიც ამბობდნენ, რომ უფალი ჭეშმარიტად აღდგა“ (ლუკა 24), მაშინ, როდესაც მარკოზის მოწმობით, არც იმათ დაუჯერეს, ვინც სოფლიდან მოვიდნენ.

ვპასუხობთ: „როდესაც მახარებელი ამბობს, რომ „სხვებს შეატყობინეს“, გულისხმობს არა თერთმეტ მოციქულს, არამედ ზოგიერთ სხვას. სწორედ მათ უწოდა მან „სხვები“, რამდენადაც თერთმეტმა იხილა იგი (ქრისტე) იმავე დღეს, როცა სოფლიდან დაბრუნებულებმა ნახეს ისინი მოსაუბრენი იმის შესახებ, რომ „უფალი ჭეშმარიტად აღდგა“.

ნეტარი თეოფილაქტე ბულგარელი მარკოზის სახარების განმარტება (თავი მეთექვსმეტე)

ქრისტე აღსდგა!

ქრისტე აღსდგა! – ჭეშმარიტად აღსდგა!

aRdgomis Khati_1

ქრისტე აღსდგა მკვდრეთით
სიკვდილითა სიკვდილისა დამთრგუნველი
და საფლავების შინათა ცხოვრების მიმნიჭებელი!

დიდი წმიდა მარხვა იესო ქრისტეს ბრწყინვალე აღდგომის დღესასწაულით გვირგვინდება. ეს არის სანატრელი დღე – დღე უფლისა, რომლის შესახვედრადაც ასე დიდხანს ვემზადებით: ვინ – მეტად, ვინ – ნაკლებად, ვინ – თავიდანვე, ვინ მოგვიანებით; ჩვენ შორის არიან ისეთები, რომლებიც ყველა ამქვეყნიურ საზრუნავს, გვერდზე სდებენ და მთელ მარხვას მონასტერში ატარებენ საკუთარი ნაკლის ჭვრეტასა და ერზე ლოცვაში – ღმერთმა შეუწიროთ ეს დიდი ღვაწლი. ზოგს ამის საშუალება არა აქვს, მაგრამ თავის არჩეულ ეკლესიაში ყველა რიტუალს ესწრება – ასეთი კეთილმსახურებაც სანაქებოა. ზოგი ამასაც ვერ ახერხებს, მაგრამ სამაგიეროდ მარხვას ინახავს წმინდად – ჩვენს დროში ესეც დიდია; ზოგი ვერც იმას ახერხებს, რომ მთლიანად იმარხულოს და მხოლოდ პირველ და ბოლო კვირას ინახავს – დასაწყისისათვის ესეც კარგია; ზოგი კი გვიან გებულობს, რომ მარხვა იყო საჭირო, სინანული ეუფლება და მომავალი მარხვის შენახვის სურვილი უჩნდება – ღმერთი ამ სურვილსაც შეიწირავს. აღდგომას ყველანი ვდღესასწაულობთ, დიდი თუ პატარა, კაცი თუ ქალი, მოხუცი თუ ახალგაზრდა – „ესე არს დღე, რომელ ქმან უფალმან, ვიხარებდეთ და ვიშუებდეთ ამას შინა“ (ფსალმუნი 117,24).

სადღესასწაულო ღმერთმსახურება ტრადიციულად იწყება ღამის 12 საათზე. ჯერ სრულდება ლიტანიობა: სამღვდელოება საკურთხევლიდან გამოასვენებს ხატებს და ბაირაღებს და მრევლთან ერთად გალობით სამჯერ უვლის ტაძარს, რის შემდეგაც ტაძრის წინამძღვარი ულოცავს მრევლს: „ქრისტე აღსდგა!“ – „ჭეშმარიტად აღსდგა!“ ამის შემდეგ იწყება სადღესასწაულო წირვა-ლოცვა, რომელიც დილამდე გრძელდება. ვინც მომზადებულია, ღებულობს წმიდა ზიარებას.

_____________________________________________________________

წმიდა იოანე ოქროპირი

გილოცავთ, ჩვენი მხსნელისა და მაცხოვრის უფალ იესო ქრისტეს მკვდრეთით აღდგომის ბრწყინვალე დღესასწაულს! ქრისტე აღსდგა! ჭეშმარიტად აღსდგა!

მკვდრეთით აღმდგარი უფალი ჭამდა და სვამდა მოციქულებთან ერთად

aRdgomis Khati_2

ქრისტე აღსდგა მკვდრეთით
სიკვდილითა სიკვდილისა დამთრგუნველი
და საფლავების შინათა ცხოვრების მიმნიჭებელი!

ტყუილი ყოველთვის თავისივე თავის დამღუპველია. სურს ეს მას თუ არა, იგი უნებლიედ თვითონვე უწყობს ხელს სიმართლის წარმოჩენას. განვიხილოთ შემდეგი საკითხი: ქრისტე რომ ჯვარს ეცვა, დაეფლა და აღდგა, ამას თვით მისი მტრები ასაბუთებენ და აი, როგორ: მათ ხომ მტკიცედ დაბეჭდეს უფლის საფლავი და დააყენეს გაძლიერებული დაცვა, ამიტომაც მაცხოვრის სხეულის მოპარვა შეუძლებელი გახდა; და რადგან მაცხოვრის სხეული არავის მოუპარავს, ხოლო საფლავი მაინც ცარიელი აღმოჩნდა, ეს ნათლად ავლენს რეალობას იმისას, რომ ქრისტე აღდგა. ასე თავისთავად დამტკიცდა სიმართლე.

ან კი როდის მოიპარავდნენ ქრისტეს ცხედარს მოწაფეები, შაბათს? მაგრამ ამ დღეს ხომ კანონით აკრძალული იყო გარეთ გასვლა. დავუშვათ, მათ დაარღვიეს უფლის კანონი, მაგრამ ისედაც შიშით მოცულნი საერთოდ გამოვიდოდნენ კი ამ დღეს სახლიდან? და რისთვის გააკეთებდნენ ამას? ელოდნენ რაიმე გასამრჯელოს ან ჯილდოს? ანდა რისი იმედი უნდა ჰქონოდათ? თავისი სიტყვის ძალის? მაგრამ, ისინი ხომ სრულიად გაუნათლებელნი იყვნენ. იქნებ დიდი ქონების? მაგრამ მათ, ხომ უბრალო კვერთხიც არ ჰქონდათ და არც სამოსი და არც ფეხსაცმელი ებადათ. იქნებ გვარიშვილობის? მაგრამ, თვითოეული მათგანი ხომ ყველაზე მდაბიო ფენის წარმომადგენელი იყო. ან იქნებ სიმრავლის? მაგრამ ისინი ხომ მხოლოდ თერთმეტნი იყვნენ.

გავიხსენოთ ისიც, რომ თუ მოწაფეთა შორის უპირატესი, მსახური ქალის სიტყვებმა შეაშინა, სხვები კი შეპყრობილი მოძღვრის დანახვაზე მაშინვე მიმოიფანტნენ, განა ეს ადამიანები შეძლებდნენ ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეში წასულიყვნენ და გაევრცელებინათ აღდგომის შესახებ მათ მიერ შეთხზული „ცრუ ქადაგება“? ქალის მუქარას განრიდებულნი, შემდგომში განა გაუძლებდნენ ამდენ ცეცხლსა და მახვილს და ყოველ წუთს სიკვდილის საფრთხეს, თუ არ ექნებოდათ სრულად გაცნობიერებული და შეგრძნებული აღდგომი ძალა და სიდიადე?

მოდით, ახლა ისევ დავუბრუნდეთ ზემოთქმულს და ვკითხოთ ებრაელებს: უგუნურნო, მოწაფეებმა როგორ მოიპარეს ქრისტეს სხეული, რეალობა ხომ ნათლად წარმოაჩენს სიმართლეს, იუდეური ტყუილი კი ჩრდილსაც ვერ აყენებს მას. მითხარით, როგორ შეიძლებოდა სხეულის მოპარავა? იქნებ საფლავი არ იყო დაბეჭდილი? იქნებ კარგად ვერ დარაჯობდნენ მას მრავალრიცხოვანი ჯარისკაცი და იუდეველი, რომელნიც ისედაც ელოდნენ, რომ რაღაც შეიძლებოდა მომხდარიყო და ამის გამო, უფრო მეტად ფრთხილობდნენ?

ან რისთვის უნდა მოეპარათ სხეული? აღდგომის ჭეშმარიტების დასამტკიცებლად? როგორ განიზარახავდნენ ამას შეშინებულნი? ან როგორ გადააგორებდნენ დაბეჭდილ ლოდს ამდენ მცველთა თვალწინ?

ყურადღება მივაქციოთ ებრაელთა საქციელს. ისინი თავად გაებნენ თავის დაგებულ მახეში. დიახ, პილატესთან რომ არ მისულიყვნენ და არ მოეთხოვათ უფლის სხეულის გაძლიერებული დაცვა, უფრო ადვილად იცრუებდნენ. მაგრამ ახლა უკვე ყველაფერი განცხადდა. ფაქტია, რომ ვერავინ შეძლებდა შეიარაღებულ, ფხიზელ მცველთაგან უჩუმრად თავის დაღწევას. და კიდევ ერთი ფაქტი: თუ მოწაფეებს ეს მიზნად ჰქონდათ, რატომ არ მოიპარეს სხეული უფრო ადრე, როცა საფლავი დაუცველი იყო და საფრთხეც თითქმის არ ელოდათ, ე. ი. წინა ღამეს? ებრაელები ხომ პილატესთან შაბათს მივიდნენ, პარასკევს ღამით კი საფლავი დაცვის გარეშე იყო. ცხადია, თუ მოპარვა სურდათ, ეს შემთხვევა ხელიდან არ უნდა გაეშვათ.

ანდა რატომ დახვდათ პეტრესა და სხვა მოციქულებს სამარხში სურნელოვანი ზეთით გაჟღენთილი დახვეული სუდარა? გახსოვთ, ამ ადგილზე პირველად მარიამ მაგდალინელი მივიდა. როცა იგი უკან დაბრუნდა და მომხდარი სასწაული აუწყა მოციქულებს, ისინი დაუყონებლივ გაიქცნენ საფლავთან და დაბლა დადებული თეთრი ტილოები ნახეს. ეს იყო სწორედ აღდგომის ნიშანი, რადგან თუ სხეული მოიპარეს, რა თქმა უნდა, მას შიშველს არ წაიღებდნენ. ეს იქნებოდა მიცვალებულის უპატივცემულობა და თანაც უაზრობა. ამის გამკეთებელნი დროს არ დაკარგავდნენ იმაზე, რომ ჯერ სუდარა მოეხსნათ, შემდეგ იგი საგულდაგულოდ დაეხვიათ და კუთხეში დაედოთ, არამედ უცებ მოიპარავდნენ სხეულს და სწრაფად გაიქცეოდნენ.

ამასთან იოანე მახარებელი წერს, რომ დაკრძალვის დროს მაცხოვარს უხვად აპკურეს სურნელოვანი ზეთი, რომელიც ისე მტკიცედ აწებებს სუდარას სხეულს, როგორც დამდნარი ტყვია ლითონს; ამიტომაც ადვილი არ იქნებოდა მისი მოცილება. და როცა იცი, რომ ტილოები ცალკე დახვეული იხილეს, აღარ დაუჯერო მათ ვინც ცდილობს დაამტკიცოს, თითქოს სხეული მოიპარეს. ბრიყვი უნდა ყოფილიყო ქურდი, რომ ამდენი დრო ზედმეტად დაეხარჯა. რისთვის დატოვებდა იგი დახვეულ სუდარას? ან როგორ დააღწევდა თავს მცველებს? დაგვიანების შემთხვევაში, ხომ მას ადგილზევე შეიპყრობდნენ.

მაშ რატომ იდო თეთრი ტილოს ნაწილები და დახვეული სუდარა ცალ-ცალკე? იმიტომ, რომ დავრწმუნებულიყავით, რომ ეს არ იყო აჩქარებული და აღელვებული ადამიანის ნამოქმედარი, არამედ თავად უფლის მიერ წინასწარგანზრახულად გაკეთებული, და საერთოდაც შეუძლებელი იყო აქ ქურდობას ჰქონოდა ადგილი. თვით ებრაელებიც კი მიხვდნენ ამას, ამიტომაც მათ ფული მისეს მცველებს და უთხრეს: „თქვით, რომ სხეული მოიპარეს და თქვენს უფროსებთან ჩვენ მოვაგვარებთ საქმეს”. ე. ი. იმ ვერსიის შეთხზვა, თითქოს „მოწაფეებმა ცხედარი მოიპარეს”, თავისთავად უაზრობაა. და რაკი ყველანი აღიარებენ სხეული იქ აღარ იყო, ამით კიდევ ერთხელ მტკიცდება სიმართლე; ერთის მხრივ, სხეულის არ ყოფნა და მეორეს მხრივ, საფლავის დაბეჭდვა, მცველთა დაყენება, ტილოებისა და სუდარის ნახვა, აშიშვლებს მათ სიცრუეს და ცხადყოფს მაცხოვრის მკვდრეთით აღდგომის ჭეშმარიტებას.

ბევრი კითხულობს, აღდგომის შემდეგ, მაშინვე რატომ არ გამოეცხადა ქრისტე იუდეველებსო? ეს კითხვა არასწორია, რადგან რომ ყოფილიყო რაიმე იმედი იმისა, რომ ისინი ამით აღდგომას ირწმუნებდნენ, უფალი არ დააყოვნებდა და ყველას გამოეცხადებოდა; მაგრამ ეს იმედი არ არსებობდა, რაც აჩვენა ლაზარეს მკვდრეთით აღდგინებამ: მიუხედავად იმისა, რომ ოთხი დღის მკვდარი, უკვე ხრწნადაწყებული მისი ცხედარი ყველას თვალწინ აღადგინა მაცხოვარმა, ამის თვითმხილველებმა მაცხოვრისადმი რწმენა კი არ განიმტკიცეს, არამედ პირიქით, აღშფოთდნენ და მოინდომეს ქრისტეს და ლაზარეს მოკვლა.

მათ არა თუ დაიჯერეს ეს სასწაული, არამედ სიძულვილითა და ურწმუნოებით დაბნელებულნი დაირაზმნენ მაცხოვრის წინააღმდეგ. აღდგომილი უფალი მაშინვე რომ გამოსცხადებოდა იუდეველებს, ისინი უფრო მეტად განრისხდებოდნენ.

შემდეგ კი უფალი, ყოველგვარი ეჭვი რომ გაეფანტა, არა მარტო მოწაფეებს ეჩვენებოდა ორმოცი დღის განმავლობაში და მათთან ერთად ჭამდა და სვამდა, არამედ გამოეცხადა ხუთ ადამიანს, თომა მოციქულს კი – ნალურსმნალი ადგილები და ლახვრით მინიჭებული ჭრილობა უჩვენა.

და როდესაც ამბობენ, რატომ არ მოახდინა უფალმა იესო ქრისტემ აღდგომის შემდეგ კიდევ მრავალი სხვა სასწაული, გარდა იმისა რომ მოციქულებს ეჩვენებოდა, და მათთან ერთად ჭამდა და სვამდაო, პასუხი ერთია: თვით აღდგომა იყო უდიდესი სასწაული და ამ სასწაულის დამამტკიცებელი საბუთი სწორედ ისაა, რომ მკვდრეთით აღმდგარი უფალი ჭამდა და სვამდა მოციქულებთან ერთად…

ქრისტე აღდგა! ჭეშმარიტად აღდგა!

წმიდა აღდგომა – 2014

Aлбанкий: Krishhti Unjall! Vertet Unjall!
Aлеутский: Xris-Tuu-Sax Agla-Gi-Kux! Aga-ngu-lakan Agla-Gi-Kux!
Английский: Christ is Risen! Indeed He is Risen!
Aрабский: المسيح قام (Al Massiah qam!) Haqqan qam!
Aрамейский: Mchiha aka! `Aminjjate aka!
Aрмянский: Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց՜ Օրհնեալ է յայտնութիւնն Քրիստոսի՜ (Christos harjav i merelotz! Orhniale harutjun Christosi!)
Африкаанс: Christus het opgestaan! Hy het waarlik opgestaan!
Белорусский: Khristos Uvoskros! Zaprowdu Uvoskros!
Бенгальский: Crysto punuthito hoylo! Shotto è punuthito!
Бирманский: Phàya θəkhin ʃin θin thá myɔn Pyi! Ho? θa Pɔ’ ʃi θin thá myɔn Pyi!
Болгарский: Christos voskrese! Voistinou voskrese!
Валлийский: Atgyfododd Crist! Аtgyfododd yn wir!
Венгерский: Krisztus feltámadt! Valуban feltámadt!
Вьетнамский: Chúa ki-tô đã phục sinh! Qu’a thật ngài đã phục sinh!
Гавайский: Ua Ala Hou ‘o Kristo! Ua Ala ‘I ‘o No ‘oia!
Галисийский: Cristo resucitou! De verdade resucitou!
Греческий: Χριστος Aνεστη! Αληθως ανεστη!(Christos Anesti! Alithos Anesti!)
Грузинский: ქრისტე აღსდგა! ჭეშმარიტად აღსდგა! (Kriste aghsdga! Cheshmaritad aghsdga!)
Гуарани: Kristo Ñanoejára oikove jevy! Аñetete, oikove jevy!
Гэльский: Tha Criosd air èiridh! Gu dearbh, tha e air èiridh!
Датский: Kristus er genopstået! Ja, sandelig genopstået!
Зулу: Ukristu uvukile! Уebo uvukile!
Иврит: Ha-Mashiah qom! Be-emet qom!
Идиш: Meshia iz ufgeshtanen! Еr iz wirklich ufgeshtanen!
Индонезийский: Kristus sudah bangkit! Dia benar sudah bangkit!
Ирландский: Tá Criost éirithe! Go deimhin tá sé éirithe!
Исландский: Kristur er upprisinn! Hann er sannarlega upprisinn!
Испанский: Cristo ha resucitado! En verdad, ha resucitado!
Итальянский: Cristo è risuscitato! In verità è risuscitato!
Kaзахский: Khristos terildi! Shyndap terildi!
Каталанский: Crist ha ressuscitat! En veritat ha ressuscitat!
Кечуа: Kristu kawsarirusqa! Сheqaptapuni kawsarirusqa!
Киньяруанда: Kristu yazutse! Мibyo yazutse!
Киргизский: Khristos kaira tirildi! Chyndap tirildi!
Китайский: Ji-du fu-huo-le! Zhen-de Ta fu-huo-le!
Корейский: Cristo puhar hasida! Dij tchamuro puhar hasida!
Корсиканский: Hè rinvivitu u Cristu! In veru, hè rinvivitu!
Креольский: Jezikri leve! Аnverite Li leve!
Kурдский: Îsa xwe nav mirya rabe! Erê, raste ew rabe!
Кхмерский: Preah Christ mean preah choan rous leong vinh! Trung mean preah choan rous leong vinh men!
Лаосский: Pha Kristo Chao kap-pen khune ma thè ching! Рhatong kap pen khune ma!
Латинский: Christus Resurrectus Est! Vere Resurrectus Est!
Латышский: Kristus (ir) augšāmcēlies! Рatiesi viņš ir augšāmcēlies!
Литовский: Kristus prisikélè! Iš tikrũjų prisikélè!
Люксембургский: Christus ass operstan! Jo, et ass wouer, En ass operstan!
Майя: Ix pitzvixi Jesus da scal eb chamnac! Valyel ix pitzvixi viñ!
Македонский: Hristos voskresna! Navistina voskresna!
Малагасийский: Kristy dia nitsangana tamin’ny maty! Еny efa nitsangana marina tokoa Izy!
Малайский: Krist sudah membangun! Sesung guhnya dia sudah membangun!
Маори: Kua ara a te Karaiti! He pono tonu, kua ara a Ia!
Moнгольский: Christ bol shaltgaan! Ter bol etcesiin unen shaltgaan!
Навахо: Christ daaztsáádéé’ náádiidzáá! ‘Ááníí, daaztsáádéé’ náádidzáá!
Немецкий: Christus ist Auferstanden! Еr ist wahrhaftig auferstanden!
Непальский: Isu Masiah byujhinuvayo! Bastabma sachikai uha byujhinuvayo!
Нидерландский: Christus is opgestaan! Hij is waarlijk opgestaan!
Норвежский: Christus er Oppstanden! Sandelig Han er Oppstanden!
Палау: Kristus a mla mekiis! Ng meral mla mekiis!
Персидский: Issah Ghi-yam kard! Dar vagheh ou barkhasteh ast!
Польский: Chrystus zmartwychwstal! Рrawdziwie zmartwychwstal!
Португальский: Christo Ressuscitou! Em Verdade Ressuscitou!
Пушту: Essa ra zhwanday shaway dey! Bey shaka che zhwandey shaway dey!
Ретороманский: Cristo es rinaschieu! In varded, el es rinaschieu!
Румынский: Hristus A Inviat! Adeverat a Inviat!
Русский: Христос воскрес! Воистину воскрес!
Cамоанский: Ua toe tu le Keriso! Ioe ua toe tu Keriso!
Санскрит: Kristo’pastitaha! Satvam Upastitaha!
Свази: Khristu uvukile! Ngempela uvukile!
Сербский: Hristos váskrse! Vaïstinu váskrse!
Сесото: Kriste o tsohile! Ha mannete o tsohile!
Сингальский: Kristhus vahanse uttanavu seka! Sabavinma unvahanse uttanavu seka!
Словацкий: Pan Kristus vstal z mrtvych! Skutoĉne vstal z mrtvych!
Словенский: Kristus jevstal! Res jevstal!
Сомали: Ciise wuu soo daalacey! Runtii wuu soo daalacey!
Cуахили: Kristos Ame Fu Fuka! Kweli Ame Fu Fuka!
Таджикский: Isa-Masih do bâre zende-shod! Dar rogheh-zende-shod!
Таи: Pha Kristo Tiao klap pen kune m lèo! Тing ting phra tong klap pén kune ma!
Taитянский: Ua ti’afa’ahou te Kirito! Oia mau â, ua ti’afa’ahou ‘oia!
Tибетский: Yeshu kyarsön chesong! Lakso chesong!
Тигре: Eyesus ten-si-ou! Вa-ha-ke ten-si-ou!
Турецкий: Mesih dirildi! Gerçekten dirildi!
Узбекский: Masih tirildi! Haqiqatan tirildi!
Украинский: Khristos Voskres! Voistinu Voskres!
Урду: Issa Masiha zinda ho gaya hai! Haan yakeenan, wo zinda ho gaya hai!
Фарерский: Kristus er risin upp! Ja sanniliga risin upp!
Фиджи: Sa tucake tale na Karisito! Е dina e sa tucake tale ko koya!
Филиппинский: Si Kristo ay nabuhay! Totoo ngang nabuhay!
Финский: Kristus Nousi Kuolleista! Totisesti Nousi!
Фламандский: Christus is verrezen! Hij is waarlijk verrezen!
Французский: Le Christ est Ressuscité! En Vérité, Il est Ressuscité!
Хинди: Massih jee uthhā hai! Vāstav mẽ vo jee uthhā hai!
Хорватский: Krist je uskrsnuo! Zaista je uskrsnuo!
Церковнославянский: Christos Voskrese! Voistinu Voskrese!
Чешский: Vstal z mrtvŷch Kristus! V pravdê vstal z mrtvŷch!
Шведский: Kristus är uppstånden! Ja han är sannerligen uppstånden!
Эве: Christo foɔ ! Nyatɜ fɜ efoɔ!
Эвондо: Yésus Nkoré a wômiya! Вebele émen na’a womiya!
Эсперанто: Kristo Levigis! Vere Levigis!
Эстонский: Kristus on Oolestoosunt! Toayestee on Oolestoosunt!
Яванский: Gusti wis wungu! Gusti nyata yen wis wungu!
Японский: ハリストス復活!(Harisutosu Fukkatsu!) Jitsu Ni Fukkatsu!

wm_giorgis makhvili_R

პატრიარქის რეიტინგი

ხომ არ მოხდა ქრისტეს ჩანაცვლება პატრიარქით?

gelasi

სტატისტიკური გამოკითხვების მიხედვით პატრიარქს უფრო დიდი რეიტინგი აქვს, ვიდრე ქრისტეს. რა შეიძლება ამაზე ითქვას? ნუთუ ეს ნორმალურია? ხომ არ მოხდა ქრისტეს ჩანაცვლება პატრიარქით? კი მაგრამ რატომ? როგორ?

როგორ და მარტივად – ქრისტეანობა ჯვრის ტვირთვა და ქრისტეს შედგომაა, იგი ვიწრო და ეკლოვანი გზაა და მცირენი ვლენან მასზედ, იგი გულისხმობს უარის თქმას ამქვეყნიურ სიამოვნებებზე და კომფორტს მიჩვეულ თანამედროვე ადამიანში ერთგვარ პროტესტსაც კი იწვევს.

თავისუფლება (მსგავსება ღვთისა) მძიმე ტვირთია, იგი სერიოზულ პასუხისმგებლობას მოითხოვს ადამიანისგან – მან თავად უნდა გააკეთოს არჩევანი, მიიღოს გადაწყვეტილება, რაც გარკვეულ შრომას, ფიქრს, ნერვიულობას გულისხმობს.

ადამიანს ძალიან უჭირს საკუთარ სინდისთან ბრძოლაში დამოუკიდებელი ნაბიჯების გადადგმა, და აი გამოსავალიც! ჩვენი თავისუფლება, რომელიც ასე მძიმე საზიდია, შეგვიძლია ვინმე სხვას ჩამოვკიდოთ კისერზე, მაგალითად საყოველთაოდ აღიარებულ, რომელიმე რეიტინგულ ავტორიტეტს, ვინც თავად ითხოვს ამას.

შედეგად, ჩვენს მაგივრად სხვა იაზროვნებს, სხვა მიიღებს გადაწყვეტილებებს, პრობლემა მოხსნილია, გამოსავალი – ნაპოვნი, შეგვიძლია საკუთარ სურვილებს მივხედოთ.

სწორედ აქ მთავრდება რელიგია და იწყება მაგია, ინგრევა რელიგიის არსი – ნებაყოფლობითი ურთიერთობა თავისუფალ ადამიანსა და პიროვნულ ღმერთს შორის.

ჩვენს შემთხვევაში, ადამიანსა და ღმერთს შორის (ცხადია, თვითონ ადამიანის სურვილით) დგება ვინმე კაცღმერთი, რომელიც ადამიანის პიროვნული თავისუფლების, ანუ დამოუკიდებელი აზროვნების უნარის დელეგირების სანაცვლოდ, მზადაა თავად დადგეს ცხონებისა და ამქვეყნიური კეთილდღეობის გარანტად, ადამიანს კი სხვა არაფერი დარჩენია, თუ არა მონური მორჩილება ამ ”კაცღმერთისა” და რა თქმა უნდა მის მიერ ხელდასხმული მცირე კაცღმერთუნების რიტუალებზე, როგორც სპექტაკლებზე დასწრება, მათი შინაარსისა და დანიშნულების სრული არცოდნითა და მხოლოდ ავტომატიზმამდე დაყვანილი რეგულარულობით.

ამგვარად, სახეზე გვაქვს მაგია თავისი საკრალიზებული სუპერქურუმით.

ღმრთის მსაგვსი ადამიანის ნაცვლად, ვღებულობთ ზომბს, თავისუფლებისა და სიყვარულის რელიგიის ნაცვლად კი – ოკულტიზმს.

ყოველივე ამის შედეგად, სუპერქურუმი – იგივე ”კაცღმერთი”, ღებულობს ღმერთზე მაღალ რეიტინგს.

იგი იქცევა ყველაზე ანგარიშგასაწევ პოლიტიკურ ძალად და მთავრობაც იძულებული ხდება ბიუჯეტიდან ოფიციალური ხარკი უხადოს ათობით მილიონისა და უძრავ-მოძრავი ქონების სახით, რაც უდიდეს სიმდიდრესა და კეთილდღეობას აძლევს მას.

სხვადასხვა კალიბრისა და მიმართულების პოლიტიკოსები, ადგილობრივი თუ საზღვარგარეთ მოღვაწე ბანკირები, ბიზნესმენები, საბჭოთა ინტელიგენცია, ძველი თუ ახალი კომკავშირლები თუ სნობიზმისადმი მიდრეკილი ფართო მასები – ერთმანეთს ეჯიბრებიან კაცღმერთის საამებლად.

და აი, უკიდურესი გაჭირვების ფონზე, ჩვენს წინაშეა ოქროს გუმბათები, ანტიკვარებით სავსე საპატრიარქოს კაბინეტები, თეთრი რაშები თუ ბრილიანტ-ალმასებით მოჭედილი შესამოსლები…

მაგრამ რა კავშირი აქვს ამ ყველაფერს ქრისტესთან? მის მოძღვრებასთან ანუ უპოვარებასა და უანგარობასთან? „ხოლო ძესა კაცისასა ადგილი არა აქვს რათა თავი მიიდრიკოს“ (ლუკა 9,58)

და მაინც, რა ჰიპნოზის გამოყენებით მოახერხა ეს პატრიარქმა? ძალიან მარტივად – კონფორმიზმის საშუალებით, იგი ხომ ყოველთვის მორჩილია ამა ქვეყნის ძლიერთა, ყოველთვის ახერხებს უტყუარი ალღოს გამოყენებით, საჭირო დროს, საჭირო ადგილას, საჭირო პოზიცია დაიკავოს, და რა თქმა უნდა ამას აფასებს ეს სოფელი, რადგან „სოფელიმცა თვისთა ჰყვარობდა“ (იოანე 15,19).

და აი, საყოველთაო პოლიტიკური ამორალიზმის ფონზე, უბადლო მსახიობური ტალანტით დაჯილდოვებული ადამიანი აღწევს სანუკვარ მიზანს – ხდება აბსოლუტური რელიგიურ-პოლიტიკური ავტორიტეტი, ერთგვარი აიათოლა, სუვერენი, რომელიც ერთპიროვნულად ფლობს და განაგებს ჭეშმარიტებას. ჭეშმარიტება კი ხდება ის, რასაც მისი ბაგენი წარმოსთქვამენ.

პოლიტიკა კომპრომისების ხელოვნებაა, ქრისტეანობაში კი კომპრომისი ხშირად ღმერთის, ჭეშმარიტების ღალატის ტოლფასია.

ეკლესიის ისტორია, ჭეშმარიტების, ქრისტეს შესახებ სწორი სწავლების დაცვისა და ქადაგების გმირული ეპოპეაა. თუ ქრისტეს მოტანილ მოძღვრებას რაიმეს დავაკლებთ ან დავუმატებთ, რაც ხშირად პოლიტ-კომპრომისების გამო ხდება, ის აღარ იქნება ქრისტეს ქადაგება, ჭეშმარიტებას არ შეიძლება რაიმე აკლდებოდეს ან ემატებოდეს.

ხშირად, სულ მცირეოდენ კომპრომისს ითხოვდნენ წმინდა მოწამეებისგან წარმართი იმპერატორები – გაჩუმებულიყვნენ, არ ეთქვათ, რომ წარმართთა ღმერთები მხოლოდ უსულო კერპებია და მათი თაყვანისცემა დემონთა გასახარი საქმეა.

სანაცვლოდ მათ დიდებას, პატივს, საკუთარი რიტუალების აღსრულების თავისუფლებას პირდებოდნენ, მაგრამ არათუ არ მიდიოდნენ ამ კომპრომისზე ქრისტიანები, არამედ ყველას გასაგონად ამბობდნენ სიმართლეს, მათთვის სრულიად უცხო იყო კონფორმიზმი და დიპლომატიური ლავირება, „რამეთუ არა აქუნდათ აქა საყოფელად ქალაქი, არამედ მერმესა მას (ზეციურს) ეძიებდნენ“.

ან რა სჯიდათ წმინდა მღვდელმთავრებს, რომლებსაც მუქარისა და ხშირად მოსალოდნელი სიკვდილის მიუხედავად, არასოდეს უთქვამთ თეთრზე შავი და პირიქით.

რა უნდა ექნათ ილია წინასწარმეტყველს, იოანე ნათლისმცემელს, იოანე ოქროპირს, თეოდორე სტუდიელსა თუ გრიგოლ ხანძთელს, დაედოთ პოლიტიკური ზავი იეზაბიელთან, იროდისთან, დედოფალ ევდოქსიასთან თუ სხვა ამა ქვეყნის უზნეო ძლიერებთან?

უნდა გაჩუმებულიყო წმ. გრიგოლ პალამა, რომელიც თავის თანამედროვე პატრიარქს – „პოლიტარხს“ ეძახდა? (რა ზუსტი და შესაფერისი ეპითეტია თანამედროვე კირილეების, ილიების, ბართლომეებისათვის).

ალბათ უნდა გაჩუმებულიყვნენ ღირსმოწამე ათონელი ბერებიც, მიეღოთ პატრიარქ იოანე ვეკკას მიერ შემოთავაზებული უნია. ანდა, რატომ არ გამოიჩინა პოლიტიკური გამჭრიახობა წმ. მარკოზ ეფესელმა? რატომ ჩაშალა ესე ნანი-ნანატრი დიპლომატიური პროექტი?

ნეტავ რა სინდისით ახსენებენ თანამედროვე პატრიარქ – პოლიტარხები მოწამეებს – ევდემოზს, ლუარსაბს, ქეთევანს, შუშანიკს, ანდა კომუნისტების მიერ დახვრეტილ ახალმოწამეებს? მათ ხომ პრინციპულად თქვეს უარი ყოველგვარ პოლიტიკაზე?

ქრისტეანობაში უმაღლესი ამოცანა დგას, რომელიც განღმრთობას ისახავს მიზნად. „ღმერთი განკაცდა, რათა კაცნი განაღმრთოს“ – აი ყველა დროის ყველა წმინდანის დევიზი.

განღმრთობა ანუ ცხონება (მარადიული ცხოვრება) ჩვენი შეგნებული ღვაწლია სრულყოფისა და ღმერთთან ურთიერთობის გზაზე. ამიტომაც, მასთან დაკავშირებული შემეცნება ჭეშმარიტებისა მჭიდრო კავშირში უნდა იყოს ჩვენს შინაგან გამოცდილებასთან და არ უნდა რჩებოდეს სრულიად გაუგებარ საიდუმლოდ.

ქრისტეს ეკლესიისათვის სრულიად უცხოა როგორც გნოსტიციზმი, ისე გნოსომახობა. საღმრთო მოძღვრება მხოლოდ „იდუმალგანდობილებისთვის“ როდია, მისი შესწავლა ყველა ქრისტიანისთვისაა სავალდებულო, ამის გარეშე შეუძლებელია ცხონება და მადლით განღმრთობა, რადგან მადლი ავტომატურად არ მოქმედებს, იგი მის გონიერ მაძიებლებს მიენიჭებათ მხოლოდ.

თანამედროვე რელიგიურმა ავტორიტეტებმა კი ეკლესია ორ ნაწილად გაყვეს: იერარქია, რომელიც ექსკლუზიურად ფლობს და განაგებს ჭეშმარიტებასა და მადლს, და მრევლი, რომელსაც შთააგონეს, რომ გნოსომახების მსგავსად მათთვის დამღუპველია სჯულის გამოძიება და შესწავლა, მხოლოდ უსიტყვო მორჩილებაა საკმარისი ცხონებისათვის.

გაიღვიძეთ ძმებო და დებო, გამოფხიზლდით ამ ბანგისა და ოპიუმისგან, რომლებსაც თავისი კეთილდღეობისთვის იყენებენ კაცღმერთუნები.

ქრისტემ გვიხსნა ცოდვის მონობისაგან, ქრისტეანობა აზნაურობა, ქრისტესთან მეგობრობაა. „ნუ იქნებით მონა კაცთა“ – გვასწავლის პავლე მოციქული, მით უმეტეს იმ კაცთა, ვისაც მთელი ცხოვრება მებრძოლ ათეისტებთან მონობაში, და მათ ერთგულ სამსახურში გაუტარებიათ.

ნუ გავრისკავთ, ჩვენი ცხონებით, სასუფეველში მხოლოდ სულიერი აზნაურნი, თავისუფალნი შევლენ. რადგან ღმერთმა ადამიანი სამოთხეში თავისუფლად შექმნა, იქ დასაბრუნებლადაც სწორედ თავისუფლების მოპოვებაა საჭირო.

თავისუფლება იმ პროვინციული მითოლოგიისგან, ფილეტისტური ურაპატრიოტიზმისგან და „მკვდარი ღმერთის“ თეოლოგიისგან, რომელსაც სტალინისტი „კაცღმერთი“ ქადაგებს – ყოველივე ამას ხომ არაფერი აქვს საერთო მართლმადიდებლობასთან.
—————–
წარმოდგენილი ფოტო: მღვდელი გელასი აროშვილი მთავარეპისკოპოს ამბერკი ტაუშევის საფლავთან. წმ.სამების მონასტერი (ჯორდანვილი).

ნათლისღება – ადამის ცოდვა და მისი შედეგები

ნათლისღება

natliscema_1
წმ. ბასილი დიდი

როგორც შესცოდა ადამმა ცუდი სურვილის გამო, ისევე მოკვდა ცოდვით: „რამეთუ საგზალი ცოდვისაჲ სიკუდილი არს“ (რომ. 6,23); რამდენადაც განეშორა სიცოცხლეს, იმდენად მიუახლოვდა სიკვდილს, რამეთუ ღმერთი სიცოცხლეა, ხოლო სიცოცხლის დაკარგვა – სიკვდილი. ამიტომაც ადამმა თავად განიმზადა სიკვდილი ღვთისაგან განშორებით, თანახმად საღვთო წერილისა: „რამეთუ, აჰა ესერა, რომელთა განიშორეს თავნი თვისნი შენგან, იგინი წარწყმდენ” (ფსალმ. 72,27).

წმ. იუსტინე პოპოვიჩის წიგნიდან “О первородном грехе”

წმ. მარკოზ მოღვაწე

დავუშვათ, როგორც ამბობენ, არსებობენ ზოგიერთნი ამ უძლურებათა გარეშე, დაბადებიდან ყოველგვარ ბიწიერებას განშორებულნი; თუმცაღა წმიდა პავლე მოციქულის თანახმად, ეს შეუძლებელია: “ყოველთავე შესცოდეს და დაკლებულ არიან დიდებისაგან ღმრთისა. ხოლო განმართლდებიან უსასყიდლოდ მადლითა მისითა” (რომ. 3,23-24). ასეთები, თუნდაც რომ ყოფილიყვნენ, ყველანი ადამისაგან წარმოიშვებიან, ყველა მცნების გარდასვლის ცოდვითაა შობილი; ამიტომ, უფლის მსჯავრით სიკვდილი განეჩინათ და ქრისტეს გარეშე ვერ ცხონდებიან.

“Нравственно-подвижнические слова”, გვ. 71, Сергиев посад, 1911

წმ. მაქსიმე აღმსარებელი

სიკვდილი, ამ სიტყვის ნამდვილი აზრით, ღვთისგან განშორებაა, ხოლო “საწერტელ სიკუდილისა – ცოდვაჲ” (1 კორ. 15,56). ადამმა საკუთარ თავში ეს საწერტელი (ნესტარი) რომ მიიღო, განგდებულ იქნა ცხოვრების ხისგან, სამოთხიდან და ღვთისგან, რასაც, როგორც აუცილებელი, მოყვა სიკვდილი. ხოლო სიცოცხლე, ამ სიტყვის საკუთარი მნიშვნელობით, ის არის, ვინც თქვა: “მე ვარ ცხორებაჲ (სიცოცხლე)”

(იოან. 14,6). სიყვარულისთვის

წმ. იუსტინე პოპოვიჩი

პირველი ადამიანები ღვთისადმი ურჩობით, რაც ეშმაკის ნების აღსრულებაში გამოვლინდა, საკუთარი ნებით განვარდნენ ღვთისაგან და შეემსჭვალნენ ეშმაკს, ცოდვაში შევიდნენ და ცოდვა თავში შეუშვეს… „დაე, ნურავინ იფიქრებს, – აცხადებს ნეტარი ავგუსტინე, – რომ პირველი ადამიანების ცოდვა მცირე და მსუბუქია იმიტომ, რომ ხის ნაყოფის ჭამაში მდგომარეობს, და თანაც ნაყოფი არ იყო ცუდი და მავნებელი, არამედ მხოლოდ აკრძალული. მცნება მორჩილებას ითხოვდა, ისეთ სათნოებას, რომელიც გონიერი არსებებისთვის ყველა სათნოების დედა და დამცველია“.

ცოდვის არსი, ეშმაკისეული იქნება ის თუ ადამიანური, არის დაუმორჩილებლობა ღვთისადმი, რომელიც აბსოლუტური სიკეთეა და ყოველგვარი კეთილის შემოქმედი. ამ ურჩობის მიზეზი თავისმოყვარე ამპარტავნებაა. „ეშმაკი ვერ შეძლებდა ადამიანის ცოდვაში ჩაგდებას, – ამბობს ნეტარი ავგუსტინე, – ამ საქმეში თავისმოყვარებას რომ არ ემოქმედა“. „ამპარტავნება ბოროტების მწვერვალია, – ამბობს წმინდა იოანე ოქროპირი. – ღმერთის წინაშე არაფერია ისე საძაგელი, როგორც ამპარტავნება. ამიტომაც მან დასაწყისშივე ყველაფერი ისე მოაწყო, რომ აღმოეფხვრა ჩვენში ეს ვნება. ამპარტავნების გამო გავხდით მოკვდავნი, მწუხარებასა და ჭმუნვაში ვცხოვრობთ. ამისთვის მიედინება ჩვენი ცხოვრება ტანჯვასა და უძლურებაში, განუწყვეტელი შრომით არის დამძიმებული. პირველი ადამიანი ცოდვაში ამპარტავნებამ ჩააგდო, რადგან ღმერთის თანასწორობა მოისურვა“.

სიკვდილი – ადამის ყოველი შთამომავლის ხვედრია, რამეთუ ისინი ცოდვით დასნეულებული და ამის გამო მოკვდავი ადამისგან იშვებიან. როგორც მოწამლული წყაროდან ბუნებრივად გამოედინება მოწამლული ნაკადი, ასევე ცოდვითა და სიკვდილით დასნეულებული მამამთავრისგან ბუნებრივად მოედინება ცოდვითა და სიკვდილით სნეული შთამომავლობა (შდრ. რომ. 5,12; 1 კორ. 15,22). როგორც ადამის, ისე მისი შთამომავლების სიკვდილი ორგვარია – ხორციელი და სულიერი. ხორციელია სიკვდილი, როდესაც სხეული დაკარგავს მის განმაცხოველებელ სულს, ხოლო სულიერი, როდესაც სული კარგავს ღვთის მადლს, მაცოცხლებელს ამაღლებული, სულიერი, ღვთის სათნო ცხოვრებით; წინასწარმეტყველის სიტყვებით: „სული მცოდველი იგი მოკუდეს“ (ეზეკ. 18,4).

“О первородном грехе”

წმ. იოანე ოქროპირი

როგორც სხეული კვდება მაშინ, როდესაც სული მას თავისი ძალის გარეშე ტოვებს, ასევე კვდება სულიც, როდესაც სული წმიდა მას თავისი ძალის გარეშე ტოვებს.

ეფესელთა მიმართ ეპისტოლის განმარტებიდან

წმ. ირინეოს ლიონელი

და თქვა ადამმა: ურჩობის გამო დავკარგე სიწმინდის სამოსი, რომელიც სულიწმიდამ მომანიჭა.

ერესების წინააღმდეგ, 3,37

წმ. გრიგოლ ნოსელი

თავისი დაცემის შემდეგ პირველი ადამიანი კიდევ მრავალი ასეული წლის განმავლობაში ცოცხლობდა; მაგრამ ტყუილი არ უთქვამს ღმერთს, როდესაც ბრძანა: “რომელსა დღესა შჭამოთ მისგან, სიკუდილითა მოსწყდეთ” (დაბ. 2,17), – რადგან სწორედ იმის გამო, რომ ადამიანი დაშორდა ჭეშმარიტ სიცოცხლეს, მასზე იმავე დღეს აღესრულა სიკვდილის განაჩენი (ანუ მოკვდა სულიერად – მთარგმ.), ხოლო წლების შემდეგ ეწია ადამს ხორციელი სიკვდილიც.

მიტრ. მაკარი მოსკ. დოგმ. ღვთისმეტყველება, ტ.1, გვ. 486

წმ. ბასილი დიდი

(ქადაგებიდან „ვითარმედ არა არს ღმერთი მიზეზი ბოროტთა“)

იყო ოდესმე ადამ ზეცას არა ადგილითა, არამედ გონებითა. რაჟამს-იგი სულიერ იქმნა და აღიხილნა ზეცად და ხილულთა მათ მიერ მხიარულ იქმნა, უფროჲსად უყუარდა ქველისმოქმედი იგი, რომელმან მოსცა მას ცხორებისა საუკუნოჲსა საშუებელი და კეთილთა შინა სამოთხისათა განუსუენა და მისცა მთავრობაჲ, მიმსგავსებული ანგელოზთა, და მთავარანგელოზთა თანამოზიარე ყო და მსმენელ ხმისა მის საღმრთოჲსა. ამას ყოველსა ზედა დამტკიცებულ იყო რაჲ ღმრთისა მიერ და იშუებდა, ადრე განძღა ამით ყოვლითა. და სიმაძღრითა მით, ვითარმცა შეურაცხ-ყო, და პატივ-სცა ხორციელთა მათ თუალთა მიერ ხილულსა შუენიერებასა უფროჲს საცნაურისა მის, და სიმაძღრე მუცლისაჲ უფროჲს მტკიცეთა მათ კეთილთაჲსა აღირჩია, და მეყსეულად გარეგან სამოთხისა იქმნა და გარეგან სანატრელისა მის ცხორებისა, და არა თუ იძულებით, არამედ ნეფსით იქმნა ბოროტ…

არამედ კუალად ამას ზედა იტყვის მეძიებელი იგი, ვითარმედ: “და რად არა დაბადებასავე მოგუეცა უცოდველობაჲ, რაჲთა დაღაცათუ გვინდა, ვერმცა ძალ-გუედვა ცოდვად?

არამედ ისმინე, რომელი ამას იტყვი, რამეთუ შენცა არა მაშინ შეგირაცხიეს მონაჲ შენი ერთგულად, რაჟამს შეკრულად გყვეს, არამედ რაჟამს იხილო, ვითარმედ ნეფსით იქმს ნებასა შენსა. და ღმერთსაცა არა მიმძლავრებული და იძულებული უყუარს, არამედ რომელი სათნოებითა წარემართოს კაცსა. ხოლო სათნოებაჲ ნეფსით და არა იძულებით იქმნების, და ნებაჲ ჩუენ ზედა არს, ხოლო ჩუენ ზედა მყოფი იგი არს თვითმფლობელობაჲ.

აწ უკუე რომელი აბრალობდეს დამბადებელსა, თუ რად არა იძულებით უცოდველად დაგუბადნა, იგი სხუასა არარას იქმს, არამედ ბუნებასა პირუტყუთასა პიტივ-სცემს უფროჲს სიტყვიერისა მის ბუნებისა, და აღუძვრელსა მას და უნებელსა – უფროჲს ნეფსითისა ამის და მოქმედისა.

ბასილი კესარიელის “სწავლათა” ეფთვიმე ათონელისეული თარგმანი, თბ. 1983

წმ. იოანე ოქროპირი

არა მხოლოდ ის განჭვრიტა ღმერთმა, რომ ადამი შესცოდებდა, არამედ ისიც, რომ დაცემულს აღადგენდა თავისი განგებულებით… იცოდა, რომ დაეცემოდა, მაგრამ მკურნალობაც განამზადა აღსადგენად, და დაუშვა გამოეცადა ადამიანს სიკვდილი, რათა ესწავლებინა, თუ რისი მიღწევა შეუძლია მას თავით თვისით, და რითი სარგებლობდა შემოქმედის სახიერების გამო (იგულისხმება სამოთხის ნეტარება – მთარგ.). იცოდა, რომ ადამი დაეცემოდა, მაგრამ ხედავდა, რომ მისგან უნდა წარმოშობილიყო აბელი, ენოსი, ენუქი, ნოე, ილია, წინასწარმეტყველები, საკვირველი მოციქულები… და ღმერთშემოსილი მოწამეების ღრუბლები, კეთილმსახურების აღმომადინებელნი.

მიტრ. მაკარი მოსკ. დოგმ. ღვთისმეტყველება, ტ.1, გვ. 482

natliscema_2

წმ. სიმეონ ახალი ღვთისმეტყველი

თქმული, რომ ღმერთის გარდა არავინაა უცოდველი, თუნდაც ქვეყანაზე მხოლოდ ერთი დღე იცოცხლოს (შდრ. იობ. 14,4), იმათ როდი გულისხმობს, ვინც პიროვნულად სცოდავს; ერთი დღის ჩვილს როგორ შეუძლია შესცოდოს? ამ სწავლებით ჩვენი სარწმუნოების ის საიდუმლო გამოითქმის, რომლის თანახმად ადამიანური ბუნება ჩასახვისთანავე ცოდვილია. ღმერთს ადამიანი ცოდვილი არ შეუქმნია, მან იგი უმანკო და წმინდა შექმნა. მას შემდეგ, რაც პირველქმნილმა ადამმა ამპარტავნების გამო დაკარგა სიწმინდის ეს სამოსი და ხრწნადი და მოკვდავი იქმნა, ადამის თესლისაგან წარმოშობილი ყოველი ადამიანი ჩასახვისა და შობისთანავე პირველმშობელთა ცოდვის თანაზიარია. ვინც ამ გზით იშვა, თუნდაც არანაირი ცოდვა არ ჩაედინოს, უკვე ცოდვილია იმ პირველმშობელთა ცოდვით. ამ მიზეზით მოვიდა სხვა შობა ანუ აღორძინება, რომელიც სული წმიდის მიერ ააღორძინებს ადამიანს წმიდა ნათლისღებით, კვლავ აკავშირებს მას ღვთაებრივ ბუნებასთან, ისევე, როგორც მაშინ, როდესაც იგი ღვთის ხელებმა შექმნეს; აღადგენს მის ყველა სულიერ ძალას, განაახლებს მათ და იმ მდგომარეობაში მოიყვანს, რომელშიც იყო პირველქმნილი ადამის შეცოდებამდე. ამგვარად შეჰყავს იგი ღვთის სასუფეველში, რომელშიც უნათლავს არ შეუძლია შესვლა, განანათლებს უფლის ნათლით და მისეულ სიხარულს აგემებს.

თხზულ. ტ. 1, გვ. 309, მ. 1892

წმ. ტიხონ ზადონელი

მოზრდილი ქრისტიანები ნათლისღებისას ცოდვათა მიტევებას რომ იღებენ, ცნობილია, მაგრამ ჩვილებს რა ცოდვები აქვთ? ამას უფლის წინასწარმეტყველი პასუხობს: უსჯულოებათა შინა მიუდგა და ცოდვათა შინა მშვა მე დედამან ჩემმან” (ფსალმ. 50,7). ხომ ხედავ, როგორც ის, ასევე ჩვენც ცოდვებში ჩავისახებით და ვიშვებით. ამის გამო ჩვილებიც საჭიროებენ ცოდვათა სიბილწისაგან განბანას, რათა განწმენდილნი საუკუნო ცხოვრებაში შევიდნენ.

თხზულებები, მ. 1889, გვ. 49

წმ. თეოფანე დაყუდებული

სარწმუნოებისა და ეკლესიის გარეშე აღსრულებულნი თვითმკვლელებს ჰგვანან… თვითმკვლელებზე ეკლესია არ ლოცულობს, რადგან ისინი კვდებიან სასიკვდილო ცოდვაში, რომელიც არაა განხსნილი, სინანულით განწმენდილი… მწარეა თქვენთვის ამის მოსმენა თქვენს მშობლებზე, მაგრამ მათ შეიძლება მივუსადაგოთ ის, რაც დაწესებულია უნათლავად აღსრულებულ ყრმებზე. ამ უკანასკნელთ ღვთის უსაზღვრო კაცთმოყვარებას შევვედრებთ.

Наставления в духовной жизни , М. 1997

წმ. ამბროსი მედიოლანელი

(ნათლისღების მნიშვნელობა)

ნათლისღების საიდუმლოს გარეშე ვერავინ შევა ცათა სასუფეველში.

მიტრ. მაკარი მოსკ. დოგმ. ღვთისმეტყველება, ტ.2, გვ. 258

წმ. იოანე ოქროპირი

უკუეთუ ვინ უნათლავი წარვიდეს, დაღაცათუ ყოველივე სათნოებაჲ მას აქუნდეს, არასადა მივალს სხუად, გარნა გეჰენიასა ცეცხლისასა და მატლსა წამლეანსა და ბნელსა გარესკნელსა.

“განმარტება იოანეს სახარებისა”, გვ. 168, თბ. 1993.

წმ. თეოფანე დაყუდებული

“არამედ რაჲ-იგი არს ქრისტეს მიერ ახალი დაბადებული”, გვასწავლის მოციქული (2 კორ. 5,17). ქრისტიანი ნათლისღებით ხდება ახალი დაბადებული. ემბაზიდან გამოსული კაცი სულაც აღარ ჰგავს ემბაზში შესულს. როგორც ნათელი ბნელის, როგორც სიცოცხლე სიკვდილის, ისეთივე საპირისპიროა ნათელღებული უნათლავისა. უსჯულოებებში მუცლადღებული და ცოდვებში შობილი კაცი ნათლისღებამდე ცოდვის მთელ შხამს ატარებს, მისგან გამოწვეული შედეგების მთელი სიმძიმით. იგი ღვთის რისხვის ქვეშ იმყოფება, ბუნებით მრისხანების შვილია; დაზიანებულია, მოშლილია შინაგანად, მოშლილია ნაწილთა და ძალთა ურთიერთდამოკიდებულებაც და ისინი უმეტესად ცოდვის გამრავლებისკენ არიან მიმართულნი, დამორჩილებულია სატანის ზემოქმედებას, რომელიც უნათლავში, მასში მყოფი ცოდვის მიზეზით, ძალაუფლებით მოქმედებს. აქედან გამომდინარე, იგი სიკვდილის შემდგომ გარდაუვალად ჯოჯოხეთის მოხარკეა, რომელშიც დაიტანჯება თავის თავადთან (ეშმაკთან) და მის მსახურებთან ერთად.
ნათლისღება ყველა ამ ბოროტებისგან გამოგვიხსნის. იგი წარხოცავს წყევლას ქრისტეს ჯვრის ძალით და გვიბრუნებს კურთხევას: ნათელღებულნი ღვთის შვილები არიან, როგორც თავად უფალმა უწოდა მათ. “ხოლო უკუეთუ შვილ, მკვიდრცა, მკვიდრ ღმრთისა თანა და თანა-მკვიდრ ქრისტესა” (რომ. 8,17).

“Путь ко спасению” стр. 18, М, 1908.

წმ. ეფრემ ასური

მაშინ (საშინელ სამსჯავროზე), ქრისტესმოყვარენო, თითოეულს შეუმოწმდება ქრისტიანობის ბეჭედი, რომელიც მიიღო ყოველმა მათგანმა მსოფლიო (კათოლიკე) ეკლესიაში ნათლისღებისას, და მოეთხოვება თითოეულს უბიწო სარწმუნოება, შეუმუსრავი ბეჭედი, შეუბილწავი კვართი და კეთილი აღსარება, რომელიც აღთქვა მან მრავალი მოწმის თანდასწრებით, როდესაც წარმოთქვა: “განვეშორები ეშმაკისაგან და ყოველთა საქმეთა მისთაგან”…

უკანასკნელ, როგორც თქვა უფალმა (მათ. 25,32-33), “განარჩინეს იგინი ურთიერთას, ვითარცა-იგი მწყემსმან რაჲ განარჩინის ცხოვარნი თიკანთაგან, და დაადგინნეს ცხოვარნი მარჯუენით მისა”. – ის ცხოვარნი, რომლებსაც აქვთ კეთილი ნაყოფი, რომლებმაც იციან მწყემსი, რომლებიც არიან აღბეჭდილნი, რომლებმაც დაიცვეს ბეჭედი დაუზიანებლად, რომლებიც გაყვნენ დიდ მწყემსს, რომელმაც თქვა: “მომდევდით მე”, ცხოვარნი, რომლებმაც არ შებილწეს წმინდა სარწმუნოება მწვალებლური გმობებით; ამ ცხვრებს დაადგენს მარჯვენით მისა.

(“სიტყვა საყოველთაო აღდგომაზე, სინანულზე და სიყვარულზე, უფალ იესო ქრისტეს მეორედ მოსვლაზე“.)

წმ. ბასილი დიდი

დავიფლნეთ ქრისტეს თანა, რომელი-იგი ჩუენთვის მოკუდა, რაჲთა აღვდგეთ მის თანა, რომელმან-იგი აღდგომაჲ მოგუმადლა…

რამეთუ არცა ხორცთა ცხორებაჲ შესაძლებელ არს თვინიერ სამშვინველისა, არცა სულისაჲ, რომელი არა იცნობდეს დამბადებელსა თვისსა, რამეთუ უგულისხმოებაჲ ღმრთისაჲ სიკუდილი არს სულისაჲ. ხოლო რომელი არა ნათელ-ღებულ იყოს, იგი არა განათლებულ არს და თვინიერ ნათლისა ვერცა თუალი შემძლებელ არს თვისთა საქმეთა ხედვად, ვერცა სულსა ძალ-უც გულისხმისყოფასა ღმრთისასა მოღებად…

ისრაელმან მოსეს მიერ ნათელ-იღო ღრუბელსა შინა და ზღუასა, რამეთუ შენ სახესა გიჩუენებდა და გამოხატვიდა უკუანაჲსკნელთა ჟამთა გამოჩინებადსა ამას ჭეშმარიტებასა…

ისრაელსა უკუეთუმცა არა განევლო ზღუაჲ, არამცა ხსნილ იყო მონებისაგან ფარაოჲსა, და შენ, უკუეთუ არა განჰვლო წყალი იგი, არა განერე მწარისა მისგან მძლავრებისა ეშმაკისა…
შევიდა ქუეყანასა მას აღთქუმისასა ნათლისღებისათვის, ხოლო შენ ვითარ მიიქცე სამოთხედვე, უკუეთუ არა აღიბეჭდო ნათლისღებისა მიერ?

… ვითარ გრიდოს შენ ანგელოზმან მან, ანუ ვითარ გიხსნეს მტერთაგან, უკუეთუ არა იცნას ბეჭედი იგი? ანუ შენ ვითარ სთქუა, თუ მე ღმრთისაჲ ვარ, რაჟამს არა გაქუნდეს სასწაული მისი? ანუ არა უწყია, ვითარმედ აღნიშნულთა მათ სახლთა თანა-წარჰხდებოდა მომსრველი იგი, ხოლო უნიშნავთა მათ შინა მოსრვიდა პირმშოთა მათ? საუნჯე დაუბეჭდავი ადვილ არს განსაპარავად, ცხოვარი აღუნიშვნელი უშრომელად წარტაცებულ იქმნის.

წმ. კირილე იერუსალიმელი

“წმიდისა ნათლისღებისათვის“

ნათლისღების სახეები და მისი აღმასრულებელნი

რომელმან არა ნათელ-იღოს, მას ცხორებაჲ არა აქუს, გარნა მარტვილთა ხოლო, რომელთა თვინიერ წყლისა ნათლისღებისა დაიპყრან სასუფეველი; რამეთუ, რაჟამს იხსნიდა ჯუარითა სოფელსა მაცხოვარი და გუერდსა უგმირეს, გამოხდა სისხლი და წყალი, რაჲთა რომელთამე ჟამსა მშვიდობისასა სულითა წმიდითა და წყლითა ნათელ-იღონ და რომელთამე კუალად ჟამსა დევნისასა თვისითა სისხლითა ნათელ-იღონ.

სინური მრავალთავი, გვ. 87, თბ. 1959.

წმ. გრიგოლ ღვთისმეტყველი

ვიცი მეოთხე ნათლობაც – ნათლობა მოწამეობით და სისხლით, რომლითაც ნათელ-იღო თვით ქრისტემ.
მიტრ. მაკარი მოსკ. დოგმ. ღვთისმეტყველება, ტ.2, გვ. 261

წმ. ნიკიფორე აღმსარებელი

საჭიროების შემთხვევაში უბრალო ბერსაც შეუძლია მონათვლა, ისევე როგორც საჭიროებისას ნათლავს დიაკონიც.

თუკი რომელიმე ადგილას შეუძლებელი იქნება მღვდლის პოვნა, მაშინ უნათლავი ჩვილების მონათვლა შეუძლია ყველას, ვინც იქ აღმოჩნდება. ცოდვა არ იქნება, მონათლავს მამა ან ნებისმიერი სხვა ვინმე, მთავარია ქრისტიანი იყოს (იგულისხმება მართლმადიდებელი – მთარგ.).

წმ. ნიკიფორეს კანონები 44,45

წმ. იოანე ოქროპირი

თუკი საჭირო იქნება, როდესაც უნათლავი ჩვილია მომაკვდავი, დიაკონს შეუძლია მონათლოს. და თუკი ჩვილი გარდაიცვლება, იგი მონათლულად აღირიცხება. თუკი იგი უნათლავად პრესვიტერის უზრუნველობის გამო აღესრულა, ვაი, იმ პრესვიტერს! თუ მშობელთა უზრუნველობით მოკვდა უნათლავად, ვაი იმ ბავშვის მშობლებს! ამიტომაც მშობლებმა ბავშვის ნათლობა მრავალი წლით არ უნდა დააყოვნონ. აღუბეჭდავი ცხვარი მგლის წილხვედრია, ქრისტეს ბეჭედი იცავს ამ ბეჭდის მქონეს.

ტ. 10, გვ. 958.

წმ. იოანე დამასკელი

ქრისტიანის საუბარი სარკინოზთან
განმარტება იერემია წინასწარმეტველის სიტყვებზე (იერ. 1,5)

ქრისტემდე თუ იყო ნათლობა? იერემია ხომ ქრისტემდეა დაბადებული? – იყო ნათლობა, წმიდა მოციქულის მოწმობით, რომელიც ამბობს, რომ “ნათელ-იღეს ღრუბლითა მით და ზღვითა” (1 კორ. 10,2). და უფალი ამბობს სახარებაში: “უკუეთუ ვინმე არა იშვეს წყლისაგან და სულისა, ვერ ხელ-ეწიფების შესლვად სასუფეველსა ღმრთისასა” (იოან. 3,5). ასე რომ, აბრაამი, ისააკი, იაკობი და დანარჩენი ქრისტემდელი წმინდანები ცათა სასუფეველში შესვლამდე მოინათლნენ, რადგან, ქრისტეს მოწმობის თანახმად, თუკი არ მოინათლებოდნენ, ვერც ცხონდებოდნენ. ასევე მოწმობს სული წმიდა “უცხო იქმნეს ცოდვილნი საშოჲთგან” (ფსალმ. 57,4), ანუ ნათლისღებისგან. ამიტომაც ვაღიარებთ, რომ ყველა, ვინც ცხონდა და აწ ცხონდება, ცხონდნენ და ცხონდებიან ღვთის მადლით.

თხზულებები, მოსკ. 1997, გვ. 77

წმ. გრიგოლ ღვთისმეტყველი

ნათლავდა მოსე, მაგრამ წყალში; მანამდე კი “ღრუბლითა მით და ზღვითა” (1 კორ. 10,2); და ამას ჰქონდა წინასახეობითი აზრი, როგორც გულისხმაყოფს პავლეც. ზღვა წყლის სახე იყო, ღრუბელი – სულის, მანანა – ცხოვრების პურის, სასმელი – ღვთაებრივი სასმელის. ნათლავდა იოანეც, უკვე არა იუდეველთაებრ, რადგან არა მხოლოდ წყლით, არამედ სინანულითაც (მათ. 3,11); მაგრამ არა სრულყოფილად სულიერად, რადგან არ დაუმატებია “და სულით”. ნათლავდა იესოც, მაგრამ სულით: ამაშია სრულყოფილება” (39 სიტყვა).

წმ. იოანე ოქროპირი

მას (ღმერთს) ყველას ცხოვრება სურს, მაგრამ არავის აიძულებს. მაშ რატომ ვერ ცხონდებიან ყველანი, თუკი მას ყველას ცხოვრება სურს? ეს იმიტომ, რომ ყველას ნება არ მიჰყვება მის ნებას, ხოლო ის არავის აიძულებს; თუკი მას სურს, ჩვენ კი არ გვსურს, ჩვენი ცხონების საქმე ირღვევა; არა იმის გამო, რომ მისი ნებაა უძლური, არამედ იმიტომ, რომ მას არ სურს ვინმეს იძულება.

გალატელთა მიმართ ეპ. განმარტება

წმ. თეოფანე დაყუდებული

წმ. იოანე ოქროპირი ამბობს: რატომაა ერთი საყვარელი, მეორე კი განგდებული? ნუთუ იმიტომ, რომ ერთი ბიწიერი იყო, მეორე კი კეთილი? მაგრამ ერთი პატივშია, მეორე კი დასჯილია მანამ, ვიდრე დაიბადებოდნენ; ჯერ კიდევ მათ დაბადებამდე თქვა ღმერთმა: “უხუცესი მონებდეს მრწემსა” (დაბ. 25,23). რატომ თქვა ეს ღმერთმა? იმიტომ, რომ ის არ ელოდება ადამიანივით საქმის დასრულებას, რათა დაინახოს ვინაა კეთილი და ვინ არა…

ისევ წმ. იოანე ოქროპირი ამბობს: გულის საიდუმლოთა მცნობელმა სრულად იცის ვინაა ღირსი გვირგვინებისა და ვინ – დასჯისა და ტანჯვისა. ამიტომ მან, მრავალნი, ვინც ხალხის აზრით კეთილნი იყვნენ, ამხილა და დასაჯა, და მრავალნი, რომელთაც ბიწიერად თვლიდნენ, გვირგვინით შემოსა, და დაამოწმა, რომ ისინი ასეთები (ბიწიერები) არ არიან. ის თავის მსჯავრს წარმოთქვამს არა მონათა გამოხმაურების მიხედვით, არამედ საკუთარი მკაცრი და მიუკერძოებელი მსჯავრით. ის არ ელის საქმის დასრულებას, რათა ერთი ღირსეულად გამოაცხადოს, მეორე კი – არა. ღმერთმა პირველი დღიდანვე იცოდა და იწინასწარმეტყველა როგორც კეთილი, ასევე მისი საწინააღმდეგო. გულთა მცნობელმა და გამომცდელმა ისიც იცის, ვინაა ღირსი ცხონებისა.
ამრიგად, დაუთმე არჩევანში მიუწვდომელ განგებულებას. მან (ღმერთმა) ერთადერთმა ზუსტად იცის, ვინ შემოსოს გვირგვინით. ნუ მოითხოვ შემოქმედისაგან ანგარიშს, ნუ იკითხავ: რატომაა ერთი გვირგვინოსანი, მეორე კი დასჯილი? მან (ღმერთმა) იცის ყოველივეში სამართლიანობის დაცვა. ამიტომაც თქვა: “იაკობი შევიყვარე, ხოლო ესავი მოვიძულე”. ეს რომ ასეა, შენ შემდგომიდან იცი, ხოლო ღმერთმა სრულად იცოდა ეს ჯერ კიდევ აღსრულებამდე.

რომაელთა მიმართ ეპ. განმარტება

რატომ იშვა უფალი გამოქვაბულში

რატომ იშვა უფალი გამოქვაბულში

წმინდა მღვდელმთავარი ნიკოლოზ სერბი (ველიმიროვიჩი)

velimirovich

დიდი ხანია, რაც ეს კითხვა დამისვი, მაგრამ მაპატიე, იმისათვის, რომ მეპასუხა, იმ კურთხეულ დღეს ველოდი, როცა ყველა ჩვენი ფიქრი იმ გამოქვაბულისაკენ მიისწრაფის, რომლიდანაც ქვეყნიერებისათვის სიმართლის მზე ამობრწყინდა.

მორჩილება – პირველი სათნოებაა, რომელიც ქრისტემ ადამიანებს მთაზე ქადაგებებიდან ასწავლა და საკუთარი მაგალითით უჩვენა ეს სათნოება, იშვა არა სამეფო პალატებში, არამედ – ცხვრების სადგომ ქვაბულში.

მნიშვნელოვანი პრაქტიკული სწავლება, რომელმაც მსოფლიოს უფალმა გამოქვაბულში დაბადებით მისცა, იმაში მდგომარეობს, რომ შევვიწროვდეთ, რათა ადგილი დავუთმოთ სხვებს, დავკმაყოფილდეთ აუცილებელით, რომ სხვებმაც იქონიონ იგი.

როგორც უფლის მოციქულმა თქვა: „ხოლო მაქუნდეს თუ საზრდელ და საფარველ -ხორცთა, ამათ კმა-ვიყოფდეთ ჩუენ“ (1 ტიმ. 6,8).

განა ეს არ არის გაკვეთილი დღევანდელი მსოფლიოსათვის, რომელიც კრიზისს განიცდის?!

კიდევ ერთი სწავლება იმაში მდგომარეობს, რომ ადგილი კი არ აქცევს ადამიანს მნიშვნელოვნად, არამედ ადამიანი – ადგილს.

ადამიანი ყველაზე დიდი ღირებულებაა დედამიწის ზურგზე. ფუფუნება და გარეგანი ბრწყინვალება ღირსებას არ მატებენ ადამიანს, ისევე როგორც სიღარიბე ვერ ამცირებს მას.

იცი, რა თქვა უფალმა იოანე ნათლისმცემელზე? „რაჲსა გამოხუედით ხილვად? კაცისა, ჩჩჳლითა სამოსლითა შემოსილისა?“ (მათ. 11,8). მეფე ჰეროდე – სამეფო პალატებში და რბილ ტანსაცმელშია, მაგრამ ადამიანი კი არა – მელაა, პილატე სასახლეებშია, მაგრამ ადამიანი კი არა – რომაელი მგელია.

ფარისეველნიც ასევე, ადამიანები კი არა – იქედნეს ნაშობნი არიან, ხოლო უსახლკარო იოანე ყველა ამათზე – პალატებში მყოფებზე მეტია, არც ერთი ქალთაგან შობილი არ ყოფილა იოანე ნათლისმცემელზე უდიდესი.

კიდევ ერთი სწავლება უფლისაგან: ზეციური სამეფო დედამიწის ზურგზე ყველა არსებულზე უფრო მნიშვნელოვანია, და ამ სასუფევლის მოხვეჭა ადამიანს იმისგან დამოუკიდებლად შეუძლია, თუ სად დაიბადა და სად ცხოვრობს – ქალაქში, სოფელში, უდაბნოსა თუ გამოქვაბულში.

სამყაროსათვის, სინათლის გამობრწყინებას უდიდესი ქალაქებიდან რომ ელოდა, უფალს გაკვეთილის მიცემა სურდა:

რომ ჭეშმარიტი ნათელი შესაძლებელია, უბადრუკი, საცოდავი გამოქვაბულიდანაც მოევლინოს.

შემდგომში ეს მრავალმა განდეგილმა, წმიდა ბერმა, სულის ჭეშმარიტმა განმანათლებელმაც დაადასტურა.

ჩემი აზრით, არსებობს კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მიზეზი იმისა, თუ რატომ იშვა ქრისტე გამოქვაბულში.

წმინდა მიწაზე დღემდე შემორჩა ოთხი უდიდესი მთა: ისინი ქრისტეს მოსვლის დროიდან დგანან.

ერთი ბეთლემში, სადაც იშვა ქრისტე, მეორე – მთა ცდუნებისა, სადაც იგი სატანისაგან გამოიცადა, მესამე – გოლგოთის, რომელზეც ჯვარს აცვეს, დაიკრძალა და აღსდგა და მეოთხე – მთა ელეონისა, საიდანაც ზეცად ამაღლდა.

ოთხი უმნიშვნელოვანესი მოვლენა მაცხოვრის ცხოვრებაში ოთხ ურყევ მთასთანაა დაკავშირებული.

არ შემორჩენილა არც სახლი ნაზარეთში, სადაც იგი ცხოვრობდა, არც სახლი კაპერნაუმში, რომელშიც მან თავშესაფარი ჰპოვა. არ არის შემორჩენილი არც ერთი იმ სახლთაგანი, სადაც იგი გაჩერებულა, არც ჰეროდეს სასახლე, არც პილატეს პალატები, თვით – სოლომონის ტაძარიც კი. ყველაფერი, რაც ადამიანის ხელს შეუქმნია დროისაგან დანგრეულა.

მაგრამ ღმერთისაგან შექმნილი ეს ოთხი მთა დღემდე დგას, რათა არავის შეეპაროს ეჭვი იმაში, რომ იგი ჭეშმარიტად იშვა, გამოიცადა ვით ადამიანი, ჯვარს ეცვა კაცობრიობის ცოდვათა გამო, აღსდგა და ზეცად ამაღლდა თავის მარადიულ მამულში, სადაც იგი თავის წმინდანებს ელის.

ყოვლისმხედველი იცნობდა ადამიანის ქვის გულსა და მერყევ გონებას, ამიტომაც მან ეს ოთხი უდიდესი მოვლენა ოთხი ურყევი მთით ბრძნულად დააკავშირა: ქრისტე რომ რომელიღაც ქალაქის ან სოფლის სახლში დაბადებულიყო, განა მიაღწევდა კი იგი დღემდე და დაგვიდასტურებდა მის დაბადებას?

უკვე აღარ არსებობს ქალაქი, სადაც ალექსანდრე დიდი დაიბადა, აღარ არსებობენ ქალაქები და სახელმწიფოები, სადაც უდიდესი ადამიანები იშვნენ.

ქრისტეს წმინდა გამოქვაბული ბეთლემში კი დგას, დგას და მოწმობს.

ესეც იცოდე: ისევე როგორც სხეული მისი სახლია მისი სულისა – არა კაცისაგან, არამედ ღმერთის წმინდა სულისაგან, ასევე სახლი მისი სხეულისა – ბეთლემის გამოქვაბული – არ არის კაცისაგან და მისი ხელისაგან შექმნილი, არამედ – შემოქმედი ყოვლისმჭვრეტელი უფლისაგან.

მან ის ადამიანამდე შექმნა და განამზადა საკუთარ დროებით სამკვიდრებლად, რათა მოსულიყო და ეხილა ადამისა და ევას შთამომავლობა.

და კიდევ: მისი მიწაზე ყოფნის მარადიული დასტურის ნიშნად.

ნუ გაკვირვებს, რომ უფალმა თავისი დაბადებისათვის ასეთი მოკრძალებული ადგილი შეარჩია.

ის, რაც კაცთათვის ამაღლებულია, საძაგლობაა უფლის წინაშე.

უფლის წინაშე საძაგლობას წარმოადგენდა კეისრის სასახლე რომში, რამეთუ ჭეშმარიტად ავაზაკთა დანაშაულობებისა და გარყვნილების ბუნაგი იყო.

ის, რაც უბადრუკი და საძულველია ხალხისათვის, უფალი ხშირად ამოარჩევს და განადიდებს ხოლმე.

ეს – ყოვლადბრძნის მოქმედებათა გამოხატულებაა.

ასე გამოარჩია მან მებადურთაგან მოციქულნი, გამოქვაბული კი – თავის აკვნად.

„მისიონერული წერილები“ (წერილი 95), თბილისი, 2005 წ. (მუშა მ.ფ.-ს)

*Алтарь над Вифлеемской звезды в склепе под церковью Рождества

wm_giorgis makhvili_R

ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მცველი იოსები

მართალი იოსებისთვის საიდუმლოს გამოცხადება (მათე 1, 18-25)

(მათეს სახარების განმარტება)

mates-saxarebis-ganmarteba_1

გვაჩვენა რა ქრისტეს წარმომავლობაში, რომ იესო ქრისტე არის აღთქმული ჩამომავალი აბრაამისა და დავითისა, მახარებელი მათე სახარების დასაწყისშივე გვამცნობს, რომ უფალი და მხსნელი ჩვენი სხეულით არ იყო შვილი იოსებისა, როგორც ეს არასწორად წარმოედგინათ ზოგიერთებს ურიათაგან, სწორედ ამიტომ იწყებს იგი ისეთი საკვირველი ამბის მოყოლას, რომელიც უდავოდ ამოწმებს ქრისტეს უთესლოდ ჩასახვას წმიდა სულისაგან. მაცხოვრის შობის შესახებ წმიდა მათე ასე იწყებს თხრობას: ხოლო ქრისტეს შობა ესრეთ იყო: რამეთუ თხოვილ იყო დედა მისი მარიამ იოსებისა, – არ ამბობს მახარებელი ქალწული, არამედ უბრალოდ დედამისი, რათა თხრობა უფრო გასაგები გაეხადა. მახარებელი არაფერს გვეუბნება იმაზე, თუ როგორ მოხდა მარიამის იოსებზე დაწინდვა, ამაზე საეკლესიო გადმოცემამ შემოგვინახა შემდეგი: ყოვლად-წმიდა ქალწული, რომელიც მშობლებმა სამი წლის ასაკში მიიყვანეს იერუსალიმის ტაძარში, თოთხმეტ წლამდე ტაძარში იმყოფებოდა.

იმ დროს, ებრაელ გოგონებს, მოელოდნენ რა აღთქმული მესიის დაბადებას, დიდ უბედურებად მიაჩნდათ სამუდამოდ ქალწულად დარჩენა, რადგან არ გამორიცხავდნენ, რომ მხსნელი შეიძლებოდა შობილიყო მათგან. ყოვლადწმიდა მარიამი, თავისი დიდი სიმდაბლის გამო, არ აძლევდა თავს უფლებას, რომ ასეთი იმედი ჰქონოდა და უყვარდა რა ღმერთი მთელი გულით, აღთქმა დადო სამუდამო ქალწულებისა, რაც ჩანს სიტყვებიდან, რითაც მან მთავარანგელოზს მიმართა: „ვითარ იყოს ესე ჩემდა, რამეთუ მე მამაკაცი არა ვიცი?“ (ლკ. 1,34) (მას რომ ქალწულების აღთქმა არ ჰქონოდა დადებული, მაშინ ასე არ იტყოდა). მარიამს მოხუცი მშობლები ადრევე გარდაეცვალა, ამიტომ მასზე ზრუნვა სამღვდელო პირთ მოუწიათ. გაიგეს რა მარიამის ქალწულების აღთქმის შესახებ, ეკლესიის მსახურნი საგონებელში ჩავარდნენ, აღარ იცოდნენ რა ექნათ. იძულებით აღთქმის დარღვევა მათ ცოდვად მიაჩნდათ, მაგრამ მოზრდილი გოგონას ტაძარში გაჩერებასაც არ თვლიდნენ მიზანშეწონილად. ასეთი გაურკვევლობისას მათ ლოცვით მიმართეს ღმერთს და ღმერთმაც გამოუცხადა, რომ მოეძიათ ღირსეული კაცი, რომელიც ვითომ მეუღლე, დაიცავდა მის ქალწულებას.

ამისათვის შეარჩიეს 12 უცოლო კაცი დავითის ტომიდან, რომელთა შორისაც იყო მართალი იოსები, რომელსაც, გადმოცემის თანახმად, იმ დროს 80 წლისათვის მიეღწია. მღვდელმთავარმა გამოართვა მათ კვერთხები, და ისინი ღვთის საკურთხეველში მოათავსა. მეორე დღეს ნახეს, რომ იოსების კვერთხი განედლდა, მსგავსად აარონის კვერთხისა. ამრიგად, მოხუცებული იოსები ნაზარეთიდან გახდა დამწინდველი ყოვლადწმიდა ქალწულისა. ზოგიერთი განმმარტებელი ღვთის სიტყვისა პირდაპირი მნიშვნელობით ღებულობს მახარებელ მათეს შემდეგ სიტყვებს: ვიდრე შერთუადმდე მათდა: ე.ი. ვიდრე იცხოვრებდნენ ერთად, რისთვისაც მიუთითებენ ანგელოზის სიტყვებზე. ძილში იოსებს რომ უთხრა: „ნუ გეშინინ მიყუანებად მარიამისა, ცოლისა შენისა“. გასაგებია, რომ მახარებელს სურს თქვას: იქამდე, ვიდრე იქორწინებდნენ, იპოვა იგი მიდგომილ. მახარებლის სიტყვებიდან ჩანს, რომ ეს იყო რაღაც მოულოდნელი და განსაკუთრებული. და რომ არ იკითხოს ვინმემ, თუ როგორ შეიქნა ფეხმძიმედ ქალწული, წმ. მათე იქვე უმატებს: სულისაგან წმიდისა. ნუ იკითხავ, როგორ ჩასახა წმიდა სულმა ყრმა ქალწულ მარიამში? შევძლებთ კი ჩვენ, მიწაზე მცხოვრებნი, ავხსნათ ეს საიდუმლო, რომელსაც ვერ წვდებიან ანგელოსნიც კი? მხოლოდ იმის თქმას უნდა დავჯერდეთ, რომ ეს საიდუმლო მოახდინა ღვთის სულმა; ქრისტეს ჩასახვა ქალწულ მარიამში სულიწმიდისაგან არის ღვთის დიდი სასწაული, რომელიც შეიცავს ამოუცნობ საიდუმლოს. გონებისათვის მიუწვდომელია, თუ დაუტევნელი, ყველგან მყოფი, როგორ დაეტია საშოში? ყოველივეს მომცველი როგორ შეიძლებოდა ქალისგან შობილიყო? როგორ დაბადა ქალწულმა და ქალწულადვე დარჩა? ქალწულს როგორ შეიძლება დედა ვუწოდოთ? როგორ უნდა ითქვას, რომ მისგან შობილი წარმოიშვა დავითის თესლისაგან?.. ყოველივე ეს არის ღვთის საიდუმლო, ირწმუნე ის, რაც გაცხადდა ჩვენთვის, და ნუ შეეცდები იმას მიაგნო, რაც არის დაფარული.

რატომ მოხდა, რომ დაწინდვის შემდგომ კი არა, არამედ დაწინდვამდე ჩაისახა უწმიდეს ქალწულში? და კიდევ ასეთი კითხვა: თუ კი მარიამმა ღმერთს მისცა მარადიული ქალწულების აღთქმა, რაღატომ მიიჩნია ღმერთმა მისი მამაკაცზე დაწინდვა საჭიროდ? – აქ არის ჩასახული ღვთის განგებულების საიდუმლო ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელზე. ღმერთმა არ ისურვა, რომ იესო ქრისტეს დაბადებისთანავე, იუდეველებს გაეგოთ, მისი ქალწულისაგან შობა. წმიდა მამები ათანასე დიდი, ბასილი დიდი და იოანე დამასკელი ამბობენ, რომ ღვთისათვის უმჯობესი იყო თავისი კურთხეული ძის განხორციელების საიდუმლო ბოროტისათვის დრომდე დაეფარა, რათა მისთვის არ გაცხადებულიყო, რომ ყოვლად წმიდა მარიამი არის ის ქალწული, ვისზეც წინასწარმეტყველებდა წმ. ისაია (ის. 7,14). „აჰა მუცლად-იღებს ქალწული და შობს ძეს“. იუდეველებს რომ ეს საიდუმლო გაეგოთ, ისინი ბოროტის ჩაგონებით, კანონით გაასამართლებდნენ ქალწულს, როგორც მეძავს და ქვით ჩაქოლავდნენ. თუ კი ურიანი მზად იყვნენ ქვით ჩაექოლათ იესო ქრისტე, მხოლოდ იმის გამო, რომ იგი სნეულებს კურნავდა შაბათ დღეს, მით უფრო რას მოიმოქმედებდნენ, თუ გაიგებდნენ, რომ ქალწული შობს? თუ კი თვით ქალწულის დამწინდველ მართალ იოსებს შეეპარა ეჭვი ქალწულის სიწმიდეში, როგორ მიიღებდნენ ამ საიდუმლოს გაბოროტებული და ცოდვისაგან გადაგვარებული ურიები? ამიტომ არ იცოდნენ რა მათ ეს საიდუმლო, ისინი, რომელთაც არ სწამდათ ქრისტე, დავითის ძეს არ უწოდებდნენ ქრისტეს, არამედ იოსების შვილს. ამიტომაც ეს დიდი საიდუმლო დრომდე მათთვის იყო დაფარული, და ეს მოხდა ქალწულის დაწინდვით მართალ იოსებზე, რომელმაც შეიტყო რა ღვთისაგან დაფარული, ქალწულის მსახურება უდიდესი მოკრძალებით დაიწყო. მართალი იოსების სახით ღმერთმა ქალწულს შესძინა ხილული მცველი და მფარველი, რაც განსაკუთრებით სჭირდებოდა ყოვლად წმიდა ქალწულს ეგვიპტეში ლტოლვის დროს. ეხლა კი ვნახოთ, როგორ შეიცნო იოსებმა ეს საიდუმლო.

მთავარანგელოზისგან ქალწულის ხარების შემდგომ, ყოვლად წმიდა მარიამმა მოინახულა თავისი ნათესავი მართალი ელისაბედი, ვისთანაც მან სამი თვე დაჰყო. სამი თვე, რა თქმა უნდა, საკმარისი დროა იმისათვის, რომ ქალწულს ფეხმძიმობა დატყობოდა. სხვებზე უწინ ეს იოსებმა შეამჩნია მისგან დაწინდულს. ადვილი წარმოსადგენია, რა მოხდებოდა მოხუცებული იოსების სულში, როცა სახლში დაბრუნებული ქალწული, რომელზეც იგი იყო დაწინდული, ნახა ასეთ მდგომარეობაში. ალბათ რას იფიქრებდა ქალწულზე იგი, როგორი მტანჯველი ეჭვები არ აღიძრა მასში. ამას ის უფრო ხდიდა აუტანელს, რომ მან კარგად იცოდა როგორი ანგელოზებრივი ცხოვრებითაც ცხოვრობდა აქამდე მისგან დაწინდული ქალწული, ვისი ქალწულების დაცვასა და მფარველობას თავად დათანხმდა იგი. ალბათ არ უნდოდა დაეჯერებინა თავისი თვალებისათვის და ვინ იცის, რამდენჯერ საგანგებოდ დააცქერდა, რომ იქნებ გაეფანტა თავიდან მტანჯველი ეჭვები. ეჭვი ღრღნიდა შიგნით, გული ვერაფრისთვის დაედო. სურდა დაეჭვებისათვის ბოლო მოეღო, მაგრამ ვერ შესძლო. შეიძლება ისიც იფიქრა, რომ თავად მარიამისთვის ეკითხა, მაგრამ ესეც არ შეეძლო, რა უნდა ჰკითხოს იმას, ვინც მას მიაჩნდა ყველაზე უმწიკვლოდ? – რა საჭიროა კითხვებით შეაწუხოს და შეაშფოთოს ის, ვისი სულიც ისედაც იტანჯება თავისი მდგომარეობით.

იქნებ დაელოდოს, რათა მისგან დაწინდულმა საიდუმლო თავად გაუმხილოს? მაგრამ მარიამი დუმს… ყოვლად წმიდა ქალწული გაჩუმებული იყო, რადგან მას არ შეეძლო ღვთის ნების გარეშე გაემხილა ღვთის საიდუმლო. მარიამი დადუმებული იყო, რადგან დუმდა თვით უფალი. „მან, გულთამხილავმა, არ შეიძლება არ იცოდეს ჩვენი სადარდებელი, – ფიქრობდა იგი: თუ საჭიროდ ჩათვლის თვითონ გააცხადებს საიდუმლოს და სიმძიმეს მოგვიხსნის, თუ არა და უნდა მოვითმინოთ. მამა არ დატოვებს თავის ძეს, ძე კი თავის დედას არ მიატოვებს“. – მას ისიც შეეძლო ეფიქრა, რომ იოსებს ვერ დაარწმუნებდა სიმართლეში, შეიძლებოდა ამას უფრო დაებრკოლებინა იგი. თვითონაც ხომ ადამიანურად სჯიდა, როცა მთავარანგელოზს, რომელმაც სასიხარულო უწყება ამცნო, ასე მიუგო: „ვითარმე იყოს ესე ჩემდა, რამეთუ მე მამაკაცი არა ვიცი“ (ლუკა 1,34). თუ კი მას გაუძნელდა მიეღო ღვთის საიდუმლო, იოსებს უფრო მეტად შეიძლებოდა რომ ეს ვერ გაეგო და დიდად დაბრკოლებულიყო. ასე რომ იოსები ხედავდა მარიამში იმას, რასაც არ ელოდა და რისი გაგებაც არ შეეძლო; მარიამი გრძნობდა იოსების დაეჭვებით, რამოდენა საფრთხესა და განსაცდელში იყო. შეიძლებოდა იგი გაეკიცხათ და მისთვის პასუხიც მოეთხოვათ, მაგრამ არაფერს ამბობდა, რადგან არ შეეძლო გაეცხადებინა ღვთის საიდუმლო… რაღა უნდა ექნა იოსებს? მას მართალია ჰქონდა უფლება, რომ ემხილებინა მარიამი საჯაროდ, და მკაცრად დაესაჯათ იგი მოსეს კანონით (ინ. 8,5), მაგრამ ასეთ სიმკაცრეს, რომელიც უცხო იყო მისი კეთილი ბუნებისათვის, იგი ვერ გაიმეტებდა თავისი დაწინდულისთვის, რომლის მიმართ, წმიდა ანგელოზებრივი ცხოვრების გამო, ჰქონდა პატივისცემა დიდი. ყოველივე ამის უყურადღებოდ დატოვება კანონის საწინააღმდეგო იყო და ასეც რომ არა, მართალი მოხუცის სინდისს ამის დათმენა არ შეეძლო. რას მოიმოქმედებს ბოლოს მართალი და წმიდა სული მოხუცისა? – ხოლო იოსებ, ქმარი მისი, მართალი იყო; პირდაპირი და სიმართლის მოყვარული იყო, როგორც ერთგული დამცველი კანონისა და ყოველი სიკეთის მოქმედი, და არა უნდა გამხილებაი მისი, საჯაროდ ყველას წინაშე შერცხვენა და უმაღლეს სამჯავროზე გადაცემა, ამიტომ იზრახა ფარულად განტევებაი მისი. არ გაიმეტა კეთილმა მოხუცმა მარიამი არც მკაცრი კანონიერი სასჯელისათვის და არც მეზობლებისა და ახლობელთაგან შერცხვენისათვის და გადაწყვიტა ფარულად განშორებოდა მას, ხმაურისა და ყველა იმ ფორმალობის გარეშე, რასაც კანონი ითხოვდა, როცა გაიცემოდა გაყრის საბუთი. (მეორე რჯ. 24,1).

და ვითარ იგი ამას განიზრახვიდა ოდენ, როგორც კი ყოვლად წმიდა ქალწულის სახლიდან გაშვების აზრი განმტკიცდა მასში, ანგელოზი უფლისა, წმიდა მამები ვარაუდობენ, რომ ეს იყო მთავარანგელოზი გაბრიელი, რომელმაც ქალწულს ახარა მასში უთესლოდ ჩასახვა, ჩუენებით გამოუჩნდა მას, ძილში, რადგან მოხუცის ღვთისმორჩილ სულს არ სჭირდებოდა უფრო საკვირველი ჩვენება. სიზმარში უწყებულისადმი საოცარი შინაგანი თანხმობა, რომელსაც მისი სული გრძნობდა, მოწმობდა იმას, რომ ეს არ იყო უბრალო სიზმარი, არამედ ღვთის გამოცხადება. იოსების შეძრწუნება დაფარული საიდუმლო იყო მისი სულისა, არავის არ გაუცხადა მან ეს საიდუმლო, არამედ თავისთან ინახავდა და ცდილობდა მის დაფარვას. და აი, რაც მას გონებაში უტრიალებდა, სწორედ იმის შესახებ მოისმინა მან ანგელოზისგან, – ცხადი იყო, რომ ანგელოზი ღვთისაგან იყო მოსული და ეუბნებოდა ღვთისას, რადგან მხოლოდ მაღალმა ღმერთმა იცის, რაც კაცის გულში იფარება. ამასთან, მისი კეთილი სული იყო მზად ყველაფრისათვის, თუ კი ვინმე რამეს ურჩევდა, რათა გამოსულიყო მძიმე მდგომარეობიდან, ისე რომ მისგან დაწინდულ ქალწულს არაფერი ვნებოდა. მაგრამ, რატომ არ გამოეცხადა ანგელოზი მას უფრო ადრე? – იმისათვის, რომ მას არ ეპოვა მასში ურწმუნოება, უფლის წინამორბედის, მართალ ზაქარიას მსგავსად, რათა იოსებსაც იგივე არ დამართვოდა, რაც ზაქარიას შეემთხვა. უფრო ადვილია რწმუნება, როცა საქმე ნათელია, – მაგრამ იოსებთან ერთად სულით იტანჯებოდა ყოვლად წმიდა ქალწული, მას არ შეეძლო არ შეემჩნია იოსების შინაგანი მღელვარება.

და, აი, იმ დროს, როცა იოსები თავისი დუმილით ცდილობდა ქალწულისათვის მძიმე მდგომარეობა შეემსუბუქებინა და ეძიებდა გამოსავალს, ყოვლად წმიდა შეძრწუნებული იყო საშინელებით, რაც მას ელოდა: არა მარტო მხილების შიშით, არამედ, როგორც ამას ამბობს წმიდა იოანე ოქროპირი, საშინელი გასამართლებითა და სიკვდილით. – და ბოლოს, იოსების უნებური ეჭვი, განა არ ამდაბლებდა და შეურაცხყოფდა უფალს, რომელიც მას მუცელში ეგულებოდა? რატომ აყოვნებდა ღმერთი თავისი მართალი მონის განათლებას და იმის ხსნას, ვისაც უნდა ეხსნა ქვეყანა? რატომ დატოვა ღვთის ძემ დიდების საყდარი, და უკანასკნელი ადამიანის მსგავსად, ქალწულის საშოში დამკვიდრდა? იმიტომ, რომ ჩვენი ცოდვებისა და უსამართლობისთვის შეწირულიყო მსხვერპლად, დაეთმინა სასჯელი, რომელსაც ჩვენ ვიმსახურებდით და ამ გზით ჩვენ გავმართლებულიყავით ღვთის მართლმსაჯულებასთან და შევრიგებოდით უფალს. რაა გასაკვირი იმაში, თუ ის, დაბადებამდე, დედის მუცელში ყოფნისასაც კი, უკვე ეზიდებოდა მძიმე ჯვარს დამცირებისა, რომელიც დაბადების შემდგომ უნდა ეზიდა მთელი მისი ქვეყნიური ცხოვრება? – მისი უწმიდესი დედისათვის და მისი დაეჭვებული მართალი მამობილის – იოსებისთვის, ეს გამოცდა ღვთისაგან საჭიროდ მიჩნეულ იქნა; რათა ისინი დაეფარა თავის ამაღლებისაგან.

წმიდა ქალწული უნდა გამხდარიყო ღვთის სიტყვის დედა, ხოლო წმ. მართალი იოსები იწოდებოდა მის მამად, რამოდენა დიდება და პატივი იყო ეს ორივესათვის! მაგრამ ამასთან რამხელა საფრთხეს წარმოადგენდა ეს სიმდაბლისათვის, რომელიც ყველა სათნოებათა საფუძველია! „მნატრიდენ მე ყოველნი ნათესავნი“ (ლკ. 1,48). შეიძლება მარიამის გონებაში კვლავაც გაჩენილიყო ეს აზრი და გულმართალ იოსებსაც წარმოედგინა მსგავსი, მაგრამ უკვე არა ისეთი სიწმიდითა და კრძალვით, როგორც ეს წარმოთქვა მართალ ელისაბედთან შეხვედრისას. და აი, თავის ამაღლების საშიშროების საპირისპიროდ ღვთის საკვირველი განგებულებით ჩნდება მძიმე, მაგრამ საიმედო ზღუდე – განსაცდელი. ეხლა, რომელ ქვეყნიურ ღირსებაზე შეეძლო ეფიქრა იმას, რომელსაც ვითომ ღირსების მოუფრთხილებლობისათვის, არ შეეძლო შეშფოთების გარეშე ეყურებინა იმისათვის, ვინც დადგენილი იყო მისი ქალწულების მცველად. საკუთარ თავზე კეთილი წარმოდგენა როგორღა ექნებოდა წმიდა მოხუცს, როცა ღვთისაგან უწყებულის შემდეგ, გაახსენდებოდა, როგორი საზიზღარი ეჭვით უყურებდა იგი ყოვლად წმიდა მარიამს. იტანჯებოდნენ რა ყოველივე ამით, ისინი ეზიარნენ უფალ იესო ქრისტეს სატანჯველებს.

და, აი, განსაცდელი დასრულდა. უფლის ანგელოზი ძილში გამოეცხადა იოსებს და ჰრქუა: იოსე, ძეო დავითისო! იოსები უბრალო ხურო იყო, ანგელოზმა კი სახელოვანი მეფის – დავითის ძედ მოიხსენა იგი, რითაც გაახსენა მას, რომ იგი იყო კანონიერი მემკვიდრე აღთქმულისა, რომელიც ეუწყა დავითს, და რად მდგომარეობდა მესიის მის შთამომავალთაგან შობაში. „იოსებ, ძეო დავითისო!“ როგორ ახლობლური და ამავე დროს ღრმააზროვანი ნათქვამია. ანგელოზის სიტყვები დაახლოებით ნიშნავდა შემდეგს: დავით მეფის ჩამომავალო, რატომ ხარ ასეთ სულმოკლეობასა და შფოთში? რისა გეშინია, წუხარ იმის გამო, რომ სახლში გეგულება მრუშებაში ეჭვმიტანილი? რა თქმა უნდა, რომ არა ეს ეჭვი, შენ მის გაშვებას არც იფიქრებდი. ნუ გეშინია, ის სუფთაა და არაფერში მიუძღვის ბრალი, ნუ გეშინინ მიყუანებად მარიამისა, ცოლისა შენისა. მე არ მოვიხსენებდი მას შენს ცოლად დაწინდვის შემდგომ, მას რომ არ დაეცვა სიქალწულე თვისი. ნუ გეშინია მიიღო შენს სახლში ის, რომელიც შენ გონებით უკვე მოიცილე თავიდან. მას შენ მოგანდობს ღმერთი არა ქორწინებისთვის, არამედ რათა შენ დაიცვა იგი. ხომ ხედავ, მე ვიცი შენი შეძრწუნების საიდუმლო; ერწმუნე ჩემს სიტყვებს, გაიხსენე, რომ დავითის მოდგმიდან, რომელსაც შენ ეკუთვნი, უნდა დაიბადოს მეუფე დიდებისა – ქვეყნიერების მხსნელი. გაიხსენე, რომ, ის წმიდა ისაიას წინასწარმეტყველებით, უნდა იშვეს ქალწულისაგან. ასე, რომ შენ ზედმეტად იყავი საშინელ ფიქრებს მიცემული, საკმარისად იტანჯე და ეწამე სულით. ეხლა გაიგე სიმართლე, მოერიე შიშს და გაიხარე, რამეთუ რომელი იგი მისგან იშუეს, ქალწულ მარიამში, რომელიც ასე გაძრწუნებს შენ, ადამიანისაგან კი არა ღვთისაგანაა ჩასახული, სულისაგან წმიდისა არს.

ჰშუეს, შენგან დაწინდულმა ძეი, და შენ, მართალია არა ხარ მისი მამა, მაგრამ მამის უფლებით უწოდებ მას სახელს, ოღონდ იმას კი არა, შენ რასაც ისურვებ, არამედ იმას, რასაც მე შენ მაღალი ღმერთისგან გაუწყებ: უწოდონ სახელი მისი იესო, იესოს, რაც ნიშნავს მხსნელს. ეს, და არა რომელიმე სხვა სახელი შეეფერება იმას, რომელიც ქალწულისაგან უნდა იშვეს, რადგან იგი იქნება მხსნელი ქვეყნისა: რამეთუ მან იხსნეს ერი თვისი ცოდუათა მათთაგან, მარტო თავის რჩეულ ერს – ისრაელს კი არა, არამედ ყველა მის მორწმუნესა და მისი სახელის მქონეს იხსნის, არა ხილული მტრებისაგან, რაც შეუძლია ღვთისაგან გამორჩეულ ხალხსაც გააკეთოს, არამედ ცოდუათა მათთაგან (ინ. 17,2-6), ცოდვებისა და საუკუნო სიკვდილისაგან, რომელთაგანაც არავის შეუძლია დააღწიოს თავი. აი, რას ნიშნავს ჩვენი უფლის უტკბესი სახელი – იესო. სახელი, რომელიც ზეციდან იქნა მოტანილი, და ადამიანთაგან კი არა, არამედ ანგელოზის მიერ იქნა განმარტებული. ჭეშმარიტად „არცაღა არს სახელი სხუა ცასა ქუეშე, მოცემული კაცთა, რომლითამცა ჯერ იყო ცხოვრება ჩვენდა“ (საქ. 4,12); ასეთია მხოლოდ სახელი უფალი ჩვენი იესო ქრისტესი, რომლის წინაშეც „ყოველი მუხლი მოჰსდრკეს ზეცისათანი და ქუეყანისათანი და ქუესკნელისათანი“ (ფილ. 2,10).

ამიტომ – ცოდვათაგან ხსნა ნიშნავს ხალხის შერიგებას ღმერთთან და მათთვის მარადისული სიცოცხლის დაბრუნებას. მაგრამ ღმერთის გარდა არავის შეუძლია ცოდვათა პატიება, ამიტომ ის, რომელიც ქალწულისაგან იშვება არის სრული ღმერთი. – იგი იშვება დედამიწაზე იმიტომ კი არა, რომ იცხოვროს, ამისათვის არ სჭირდებოდა მას შობა ქვეყნიური, არამედ რომ მოკვდეს და ჩავიდეს ჯოჯოხეთში, რათა სიკვდილისაგან გამოიხსნას სიცოცხლე, ხელახლა დაჰბადოს იგი, ჯოჯოხეთიდან ამოიყვანოს ძენი ზეცისანი, აუწყოს გადარჩენა მათი. ასე იხსნის იგი თავის ხალხს ცოდვებისაგან. ანგელოზმა არ უთხრა იოსებს: გიშობს შენ შვილს, – შენიშნავს წმ. ოქროპირი, არამედ თქვა მხოლოდ: ჰშუეს ძეი, რადგან მარიამმა ჰშვა არა იოსებისგან და იოსებისთვის, არამედ სულიწმიდისაგან და მთელი ქვეყნიერებისათვის.

ნუ გაკვირვებს საიდუმლო, რომელსაც მე შენ გიცხადებ, – თითქოს აგრძელებდეს ანგელოზი, – ყოველივე ეს საუკუნეებზე უწინ იყო ღვთისაგან განსაზღვრული და ადრევე წინასწარმეტყველთაგან მოცემული. ესე ყოველი იქმნა, რათა აღესრულოს სიტყუა იგი უფლისა, პირითა წინასწარმეტყუელისათა თქმული: აჰა ქალწული მიუდგეს და ჰშუეს ძეი. ასე რომ, გესმის? მე კი არა, თვით უფალი წმ. ისაიას პირით, 700 წლის წინ, იხსენებს ქალწულად იმას, ვიზედაც ხარ დაწინდული, ისაიამ მხოლოდ გამოთქვა, წინასწარმეტყველებდა კი უფალი. შენთვის ცნობილია ეს წინასწარმეტყველება, კარგად გაიხსენე იგი, და დაუჯერე თვით ღმერთს, რომ მარიამში სულიწმიდისაგან ჩაისახა ის, რომ იგი ქალწულადვე დარჩა. იოსები, – შენიშავს წმ. იოანე ოქროპირი, არ დამშვიდდებოდა, თუ ანგელოზი არ გაახსენებდა მას ისაიას წინასწარმეტყველებას და მასთან ერთად უფალს, ამიტომაც ამბობს: „სიტყუა იგი უფლისა, პირითა წინასწარმეტყუელისათა თქმული“, და არა: „წინასწარმეტყველის ნათქვამი“. წინასწარმეტყველი ისაია წერს ჭეშმარიტი მესიის ნიშანზე, ქალწულისაგან მის საკვირველ შობაზე: „თავად მოგცემს მეუფე ნიშანს: „აჰა, მუცლადიღებს ქალწული და შობს ძეს“, (ის. 7,14). ქალწულს, რომ არ ეშვა, არამედ ქალს, მაშინ ამაში არაფერი იქნებოდა საკვირველი. და უწოდონ სახელი მისი ემმანუილ, ამ სიტყვას ზეციური მაცნე მის განმარტებასაც დასძენს: რომელ არს თარგმანებით: ჩუენთანა ღმერთი.

ანგელოზს თითქოს გაეგრძელებინოს სათქმელი: „შენ, იოსებ, უწოდებ მას სახელად იესოს, ხოლო მისი საქმენი, მისი ღვთაებრივი სწავლანი და სასწაულები მოახდენენ იმას, რომ მთელი ხალხი, ყოველი ერი, ყველა ვინც კი მას იწამებს, უწოდებენ მას ემმანუილს, ანუ მასზე იტყვიან: „ჩუენთანა ღმერთი“. მართალია ღმერთი ყოველთვის იყო და არის ადამიანთან, მაგრამ ხალხთან ასე ახლოს და ხილულად იგი არ ყოფილა არასდროს (იბ. 1,14). ჩვენთანაა ღმერთი იესოში განსხეულებული. მასში შეურევნებლად არის შერწყმული და შეერთებული ღვთიური და ადამიანური ბუნება, ამიტომ როგორც ამბობს მოციქული, „რომლისათვისცა არა ჰრცხუენის ძმად წოდებაი მათი“ (ებრ. 2,11). ჩვენთან არის ღმერთი ქრისტეს მიერ გამოხსნით: იესოს გარეშე ჩვენთან იყო ცოდვა, ჩვენთან იყო ეშმაკი, რადგან „რომელმან ჰქმნეს ცოდვაი იგი ეშმაკისაგან არს“ (1 ინ. 3,8). იესომ, თავისი მოსვლით, გამოგვიხსნა ცოდვისა და ბოროტისაგან. ჩვენთანაა ღმერთი იესოში, სული წმიდის მადლით: ძე ღვთისა ევედრებოდა მამას, რათა საუკუნო ნუგეშისმცემელი მოევლინა მას (ინ. 14,16). ჩვენთანაა ღმერთი იესოთი, რადგან მკვიდრდება „ქრისტეს სარწმუნოებითა გულთა შინა ჩვენთა“ (ეფ. 3,17). ჩვენთანაა ღმერთი იესოთი, თუ ჩვენ სრულიად მივენდობით მას, რადგან მაშინ ჩვენ კი აღარ ვცხოვრობთ, არამედ ქრისტე იწყებს ჩვენში ცხოვრებას. (გალ. 2,20). უფალი ჩვენი იესო ქრისტეს სახელის გამო ჩვენთან არს ღმერთი ყოველთვის და ყველგან, მთავარია ჩვენ თავად არ მოვაკლდეთ მასთან სიახლოვეს მისი მოუკლებელი ხსოვნით, მისადმი აღვლენილი ლოცვებით, რწმენითა და სიყვარულით, რომელიც გამოვლინდება ჩვენს კეთილ საქმეებში, რომლებიც დაგვაახლოვებენ ღმერთს“ (მიტრ. ფილარეტი).

ასე ძილში ჩვენებით მოხუცებულ იოსებს განეცხადა გონებისათვის მიუწვდომელი ღვთის ძის ქალწულ მარიამისაგან უთესლოდ შობის საიდუმლო. მას მიეწოდა ის, რაც გონებაშიც კი არასოდეს გაევლო, ყოველივე ისეთი სიცხადითა და სიძლიერით აუწყა ანგელოზმა, რომ მასში აღარ შეიძლებოდა უწყებულის შესახებ რაიმე ეჭვი დარჩენილიყო.

მათეს სახარების განმარტება წმიდა მამათა სწავლების მიხედვით

wm_giorgis-makhvili_r